Hình nghệ thuật của chiết áp
Bạn có biết rằng chiết áp, hay còn được gọi là Potentiometer, là một linh kiện quan trọng xuất hiện trong nhiều thiết bị gia dụng quen thuộc như quạt, đèn, điều hòa hay bếp điện? Nhờ chiết áp, bạn có thể điều chỉnh tốc độ quạt, độ sáng của đèn hay nhiệt độ của bếp điện một cách dễ dàng. Vậy chiết áp là gì? Nó được phân loại như thế nào và có ứng dụng thực tế như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết này của Viettel AIO.
TÓM TẮT
Chiết áp là gì?
🔎 Xem thêm
Chiết áp là một linh kiện điện tử không thể thiếu trong bộ chia áp của các thiết bị điện tử. Đơn giản, chiết áp là một điện trở hoặc biến trở dùng để chia áp và hạn chế dòng điện trong mạch điện.
Nó được cấu tạo từ một hoặc nhiều tiếp điểm di động để chia dòng điện thành nhiều phần có giá trị bù nhau. Với một giá trị điện áp đặt lên chiết áp, giá trị điện áp tại các tiếp điểm sẽ được chia theo tỷ lệ giá trị điện trở.
Một số ký hiệu của chiết áp trong bản vẽ mạch điện
Trong bản vẽ mạch điện, chiết áp được ký hiệu tương đối đơn giản. Tùy thuộc vào loại chiết áp mà ký hiệu sẽ khác nhau. Dưới đây là một số ký hiệu phổ biến:
- Hình a: chiết áp 1 tiếp điểm.
- Hình b: chiết áp 2 tiếp điểm.
- Hình c: chiết áp có các tiếp điểm ra bù.
Những phân loại của chiết áp
Chiết áp trong các thiết bị điện tử hiện nay được chia thành nhiều phân loại dựa trên các tiêu chí khác nhau. Một số tiêu chí phổ biến là vật liệu, hình dáng và số chân.
Cách phân loại theo vật liệu chế tạo
Theo vật liệu chế tạo, chiết áp được chia thành các loại chính như sau:
- Chiết áp bằng màng than graphit: thường được sử dụng trong lĩnh vực điện tử hàng ngày.
- Chiết áp có dây điện trở quấn trên trụ lõi: phổ biến trong thiết bị kỹ thuật điện tử phân tích và đo đạc.
- Chiết áp dầu: sử dụng trong thiết bị điện tử, máy đo đạc và hệ thống điều khiển quy trình. Linh kiện này được thiết kế với cuộn dây được nhúng trong dầu để cách điện và đảm bảo độ ổn định cao và giảm nhiễu.
Cách phân loại theo hình dáng
Khi phân loại theo hình dáng, chiết áp được chia thành các loại sau:
- Chiết áp trượt: có thanh trượt dạng dài và phẳng, được thiết kế với tiếp điểm di động trên cần trượt.
- Chiết áp xoay: có tấm điện trở hình vòng cung, tiếp điểm di động trên cần xoay.
- Chiết áp dây quấn: quấn thành trụ dạng lò xo với số vòng quấn khác nhau tùy theo yêu cầu kỹ thuật.
Cách phân loại theo số chân
Chiết áp có thể được phân thành hai loại theo số chân: chiết áp 3 chân và chiết áp 6 chân.
- Chiết áp 3 chân: được sử dụng phổ biến trong hệ thống điện của thiết bị dân dụng. Chiết áp này có ba phần chính: con chạy, cuộn dây được làm từ hợp kim có trở khá lớn và ba chân để kết nối mạch điện.
- Chiết áp 6 chân: được ứng dụng trong thiết bị âm thanh. Chiết áp này có sáu tiếp điểm để nhận và truyền tín hiệu. Loại chiết áp 6 chân có thể được chia thành hai loại: chiết áp 6 chân đôi và chiết áp 6 chân 1 tầng.
Ứng dụng thực tế của chiết áp
Chiết áp có rất nhiều ứng dụng trong đời sống hàng ngày, bao gồm:
- Đo và điều chỉnh điện áp: Chiết áp được sử dụng để thay đổi điện áp đầu ra trong mạch điện. Điều này giúp bạn kiểm soát chính xác điện áp theo ý muốn.
- Đo giá trị điện trở: Chiết áp giúp đo giá trị điện trở của các linh kiện trong mạch điện tử.
- Điều khiển và kiểm soát: Chiết áp được sử dụng để kiểm soát âm lượng của loa, độ sáng của đèn, tốc độ quay của quạt…
- Hiệu chuẩn và đo đạc: Potentiometer được sử dụng để hiệu chuẩn và đo đạc các thông số như độ dài, lực, nhiệt độ và độ chính xác của các thiết bị đo lường và kiểm tra khác.
- Điều khiển tốc độ động cơ: Sử dụng chiết áp để điều chỉnh tốc độ quay của động cơ, chẳng hạn như quạt.
- Ứng dụng trong âm thanh: Chiết áp được sử dụng để điều chỉnh âm lượng của loa, mixer và các thiết bị âm thanh khác.
- Kiểm tra nhiệt độ: Chiết áp có thể được sử dụng để đo nhiệt độ trong các ứng dụng nhiệt độ thấp.
- Đo độ dốc hoặc nghiêng: Chiết áp có thể được sử dụng để đo độ dốc hoặc nghiêng của cân điện tử hoặc thiết bị đo nghiêng.
Các bước đo chiết áp chuẩn
Thông số kỹ thuật của chiết áp thường được cung cấp bởi nhà sản xuất. Tuy nhiên, bạn có thể tự đo giá trị của chiết áp để kiểm tra xem linh kiện còn hoạt động tốt hay không. Dưới đây là các bước thực hiện đo chiết áp:
- Chuẩn bị một đồng hồ vạn năng và điều chỉnh thang đo sao cho giá trị trên đồng hồ cao hơn tổng trở của biến trở.
- Cắm giắc đen vào cực âm và giắc đỏ vào cực dương trên đồng hồ vạn năng.
- Vặn từ từ núm của biến trở từ mốc bên trái và đặt hai đầu của biến trở lên hai que đo. Đọc giá trị trên đồng hồ vạn năng khi núm được vặn đến kịch mức bên phải.
- Có thể lặp lại các bước trên và lấy trung bình để có kết quả chính xác hơn. Nếu kết quả đo gần giống thông số của nhà sản xuất, linh kiện hoạt động tốt.
Lưu ý không nên để tay tiếp xúc với que đo và chân chiết áp khi thực hiện đo. Điều này có thể làm giảm độ chính xác của kết quả.
Kết luận
Chiết áp là một linh kiện không thể thiếu trong nhiều thiết bị điện tử gia dụng. Nó giúp các thiết bị trở nên thông minh, tiện nghi và phù hợp với nhu cầu sử dụng của chúng ta. Qua bài viết này, chúng ta đã hiểu rõ hơn về chiết áp là gì và được chia sẻ những thông tin hữu ích về linh kiện này. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, hãy liên hệ với Viettel AIO để được tư vấn chi tiết nhé.
Bài viết liên quan: