Với sự lộn xộn của thị trường hiện nay, việc quét mã vạch sản phẩm để tìm hiểu về nguồn gốc và xuất xứ đang trở nên ngày càng phổ biến, tạo niềm tin mạnh mẽ cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm sau khi mua về, khi kiểm tra qua các ứng dụng trên điện thoại thì lại không cho kết quả. Điều này khiến người tiêu dùng hoang mang và cho rằng đó là hàng giả, hàng kém chất lượng. Vậy nguyên nhân tại sao mã vạch không được check ra là do đâu?
TÓM TẮT
- 1 Vì sao check mã vạch sản phẩm nhưng không ra kết quả?
- 2 Người tiêu dùng đang lạm dụng việc check mã vạch khi mua hàng
- 3 Cách kiểm tra sản phẩm trong trường hợp không check được mã vạch
Vì sao check mã vạch sản phẩm nhưng không ra kết quả?
🔎 Xem thêm
Hiện nay, có rất nhiều người tiêu dùng sử dụng phương pháp check mã vạch để xem sản phẩm có phải là hàng thật hay không. Tuy nhiên, nhiều người không hiểu về mã vạch và tác dụng của nó. Vì vậy, để trả lời câu hỏi trên, chúng ta cần phải hiểu tổng quan về mã vạch trước đã.
Mã vạch là gì?
Mã vạch, hay còn gọi là Barcode, là phương pháp lưu trữ và truyền tải thông tin bằng một loại ký hiệu gọi là ký mã vạch (Barcode symbology). Ký mã vạch là một ký hiệu tổ hợp các khoảng trắng và vạch thẳng, biểu diễn các mẫu tự, ký hiệu và số. Mã vạch được đọc thông qua sự thay đổi trong độ rộng của vạch và khoảng trắng.
Có rất nhiều loại mã vạch, nhưng để truy xuất thông tin sản phẩm, người ta thường sử dụng mã EAN, vì nó là mã vạch toàn cầu. Mỗi mã EAN được tạo thành từ 4 thành phần: mã quốc gia, mã doanh nghiệp, mã sản phẩm và số kiểm tra.
Mã quốc gia thường là 3 số đầu. Ví dụ, mã của Việt Nam là 893, 690 – 695 là của Trung Quốc, 880 là của Hàn Quốc, 885 là của Thái Lan. Vì mã số quốc gia, nhiều người tiêu dùng thông minh chỉ cần nhìn vào mã vạch để biết chúng có xuất xứ từ đất nước nào.
Một số ứng dụng quét mã vạch trên điện thoại cũng có thể giúp bạn biết nguồn gốc và thông tin chi tiết về sản phẩm.
Tuy nhiên, không phải mã vạch nào cũng sẽ cho kết quả, dù bạn mua hàng từ hãng sản xuất. Vậy nguyên nhân là do đâu?
Tại sao sản phẩm chất lượng nhưng mã vạch không ra?
Rất nhiều lần tôi đã đến các Showroom của các thương hiệu lớn để mua hàng. Nhưng sau khi kiểm tra mã vạch, nhiều khi không check được. Liệu có phải do Showroom bán hàng không đúng chất lượng hay không? Tôi không thể kết luận như vậy.
Khi không quét được mã vạch, nhiều người tiêu dùng thường nghĩ rằng đó là hàng kém chất lượng. Tuy nhiên, mã vạch không đại diện cho chất lượng sản phẩm. Có rất nhiều sản phẩm không có mã vạch nhưng vẫn chất lượng.
Vậy vấn đề tại sao mã vạch không được check ra? Vấn đề nằm ở đâu?
Để giải quyết vấn đề này, chúng ta cần biết rằng các phần mềm check mã vạch trên CH Play hoặc App Store chỉ là công cụ, ứng dụng thuộc quyền sở hữu của một cá nhân hoặc tổ chức độc lập tạo ra. Nhưng không phải ứng dụng đó sẽ check được mã vạch.
Vậy tại sao có sản phẩm check ra và có sản phẩm check không ra?
Việc check mã vạch phụ thuộc vào dữ liệu mã vạch có trong ứng dụng bạn đang sử dụng. Nếu dữ liệu về mã vạch không có trong app, thì dù bạn đến hãng mua hàng và check mã vạch như thế nào đi nữa, cũng sẽ không check được.
Việc check ra mã vạch của một sản phẩm đòi hỏi mã vạch đó phải được đăng ký vào cơ sở dữ liệu của ứng dụng. Tuy nhiên, việc đăng ký này thường mất phí nên đa phần các nhà sản xuất và thương hiệu không quan tâm đăng ký. Mã vạch chỉ đại diện cho thông tin về nguồn gốc sản phẩm, không phản ánh chất lượng sản phẩm và có thể làm giả chỉ bằng máy in.
Và việc đăng ký mã vạch lên một ứng dụng như iCheck thì bạn sẽ phải mất từ 3-4 triệu đồng cho mỗi sản phẩm, mặc dù nó không có tác dụng gì.
Nếu bạn đã đăng ký mã vạch với tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, nhưng không đăng ký mã vạch đó trên các ứng dụng như iCheck, ICONIT, Barcode Việt, VietCheck, Buycott,… thì khi dùng các ứng dụng này để check sản phẩm, sẽ không cho ra kết quả và hiển thị như hình:
Vậy nếu bạn check mã vạch không ra, có nghĩa là nhà sản xuất không hợp tác với nhà sản xuất ứng dụng bạn đang sử dụng, không phải hàng giả hay hàng kém chất lượng.
Tuy nhiên, có thể nói rằng để làm hài lòng người tiêu dùng, đa phần các công ty và nhà sản xuất đăng ký mã vạch của mình lên các ứng dụng check mã vạch phổ biến nhất hiện nay. Vì vậy, với các sản phẩm nổi tiếng và hot, hầu hết các bạn đều có thể check mã vạch.
Tuy vậy, cũng có một số ứng dụng chủ động cập nhật miễn phí hoặc tự động cập nhật thông tin mã vạch mới. Tuy nhiên, việc cập nhật đầy đủ cho hàng tỷ sản phẩm mới trên thế giới trong một vài ngày là không thể. Vì thông tin mã vạch được lấy từ đâu? Không ai cung cấp, không có công ty hay cơ quan nào quản lý. Bạn không thể đi đến Nigeria để hỏi xem quốc gia đó có sản phẩm nào mới được đăng ký mã vạch để cập nhật vào cơ sở dữ liệu. Vì vậy, việc check mã vạch không ra là điều bình thường.
Người tiêu dùng đang lạm dụng việc check mã vạch khi mua hàng
Tiếp theo là những thông tin mà người tiêu dùng nhìn thấy trên điện thoại chỉ tồn tại nếu doanh nghiệp của sản phẩm đó đăng ký mã vạch với nhà sản xuất ứng dụng hoặc đăng ký một dịch vụ truy xuất thông tin. Doanh nghiệp cung cấp thông tin sản phẩm cho nhà sản xuất phần mềm, từ đó nhà sản xuất phần mềm cập nhật thông tin chính xác cho người dùng kiểm tra.
Tuy nhiên, hiện nay người tiêu dùng quá lạm dụng việc check mã vạch khi mua hàng và cho rằng nếu không check được mã vạch, sản phẩm là hàng kém chất lượng, không đáng mua. Nhưng nếu sản phẩm không có mã vạch, có nghĩa là không có nguồn gốc sao? Nếu không có nguồn gốc, tại sao lại có thông tin trên bao bì?
Theo luật hiện hành tại Việt Nam, không có luật bắt buộc sản phẩm phải có mã vạch. Vấn đề quan trọng là chất lượng của sản phẩm khi được lưu hành trên thị trường. Vì vậy, nếu sản phẩm đảm bảo yêu cầu chất lượng doanh nghiệp và các cơ quan chức năng đưa ra, thì sản phẩm hoàn toàn có đủ tiêu chuẩn để lưu hành. Tiêu chuẩn chất lượng được định rõ bằng các tiêu chuẩn như ISO, FDA, GMP, An toàn vệ sinh thực phẩm và nhiều tiêu chuẩn khác.
Vì vậy, không phải sản phẩm nào cũng có mã vạch, và ngay cả khi có mã vạch, không phải lúc nào cũng check được. Khi check mã vạch, không thể đảm bảo đó là hàng chất lượng, vì các tiêu chuẩn chất lượng không nằm trên mã vạch. Việc check mã vạch để xem sản phẩm có phải là hàng thật hay không là một suy nghĩ hoàn toàn sai.
Vì vậy, khi mua hàng, chúng ta cần chú ý mua hàng ở các cơ sở uy tín, không chỉ dựa vào việc check mã vạch hoặc quyết định trả hàng chỉ vì không check được mã vạch. Điều này chỉ cho thấy bạn thiếu kiến thức khi mua hàng.
Cách kiểm tra sản phẩm trong trường hợp không check được mã vạch
Không có gì chính xác hơn việc check mã vạch để truy xuất thông tin. Tuy nhiên, trong trường hợp không thể check mã vạch, chúng ta cũng cần có phương án dự phòng, mặc dù có thể tốn thời gian hơn. Một phương pháp tự tính mã vạch thủ công có thể được áp dụng.
Với mã vạch EAN-13, chúng ta áp dụng công thức sau:
Tổng số lẻ (trừ số thứ 13) + tổng số chẵn x 3 + số thứ 13Nếu kết quả cho ra chữ số cuối cùng khác 0, thì mã vạch không chính xác và có thể là hàng giả.
Với sản phẩm có mã vạch: 8809013351046 (mã vạch nước ép hồng sâm Hàn Quốc), chúng ta sẽ tính như sau:
Tổng số lẻ: A = 8 + 0 + 0 + 3 + 5 + 0 = 16
Tổng số chẵn: B = 8 + 9 + 1 + 3 + 1 + 4 = 26
A + B x 3 + (số thứ 13) = 16 + 26 x 3 + 6 = 100Như vậy, sản phẩm này có mã vạch chuẩn vì tổng sau khi cộng có số 0 cuối cùng.
Trong nhiều trường hợp, khi check mã vạch không ra, chúng ta không nên quá vội chụp là hàng kém chất lượng mà nên xem xét nhiều khía cạnh khác của sản phẩm.
Chốt lại, không phải lúc nào bạn check mã vạch ra thì đó là hàng thật, và không phải lúc nào bạn check mã vạch không ra thì đó cũng là hàng giả. Việc check mã vạch có ra hay không phụ thuộc vào nhiều vấn đề phức tạp khác. Quan trọng nhất khi mua hàng là chú ý đến chất lượng sản phẩm. Hãy là người tiêu dùng thông thái trong mọi trường hợp!
*Đây là bài viết được viết bởi Viettel AIO, tại website Viettel AIO.
Bài viết liên quan: