Bạn đã từng bị mất dữ liệu do vô tình xóa, format hoặc ghost nhầm? Khi mọi thứ biến mất, bạn có tự hỏi tại sao các kỹ thuật viên vẫn có thể cứu lại dữ liệu? Trên thực tế, việc xóa một file hoặc thư mục chỉ là việc xóa danh sách địa chỉ của chúng trong bảng danh sách quản lý của ổ cứng. Dữ liệu thực tế của bạn vẫn còn tồn tại cho đến khi bị ghi đè bởi dữ liệu khác.
Trong phân vùng định dạng FAT (FAT/FAT32), thông tin về tập tin được lưu trữ tại 3 nơi trên ổ cứng: Entry Thư mục chứa thông tin về tên, kích thước, thời gian tạo và số hiệu cluster đầu tiên chứa dữ liệu của tập tin; Bảng FAT chứa số hiệu các cluster được sử dụng cho tập tin; và các cluster chứa dữ liệu của tập tin. Trong phân vùng NTFS, dữ liệu được lưu trữ trong MFT (Master File Table) Entry và các cluster chứa dữ liệu.
Các phần mềm cứu dữ liệu thường tìm kiếm thông tin từ những nơi này để khôi phục nội dung của một tập tin. Tuy nhiên, nếu thiếu thông tin từ bất kỳ một trong những nơi này, dữ liệu không thể khôi phục hoặc sẽ không toàn vẹn.
Dưới đây là một số trường hợp và khả năng khôi phục dữ liệu:
-
Tập tin bị xóa: Việc xóa tập tin chỉ đánh dấu xóa trong Entry Thư mục và các thông tin liên quan trong bảng FAT hoặc MFT Entry. Về lý thuyết, khả năng khôi phục đầy đủ tập tin này là cao. Tuy nhiên, kết quả thực tế đôi khi không như mong đợi do các nguyên nhân như người dùng thực hiện thao tác để lấy lại dữ liệu, hệ điều hành ghi đè dữ liệu mới vào các cluster đã đánh dấu xóa, và nhiều yếu tố khác.
-
Phân vùng bị xóa hoặc chưa định dạng: Hầu hết dữ liệu trong trường hợp này có thể khôi phục được do FAT và MFT không bị ảnh hưởng khi người dùng xóa và tạo mới phân vùng.
-
Phân vùng bị format: Với phân vùng FAT, việc format sẽ xóa bảng FAT, Boot Record và thư mục gốc (Root Directory) nhưng Partition Table và dữ liệu trong Allocation vẫn còn. Những tập tin nhỏ hơn kích thước một cluster (32KB, mặc định của FAT32) có thể khôi phục hoàn toàn vì chúng không cần thông tin trong bảng FAT. Tuy nhiên, với những tập tin lớn hơn và có sự thay đổi nội dung theo thời gian, việc tìm và ghép các cluster liên quan nhau là khó khăn. Một số phần mềm cứu dữ liệu có khả năng khôi ph
c mà không cần thông tin từ bảng FAT, nhưng nội dung của các tập tin này có thể không đầy đủ hoặc không thể đọc được. Với phân vùng NTFS, việc format sẽ tạo MFT mới, tuy nhiên khả năng khôi phục sẽ tốt hơn phân vùng FAT vì NTFS không sử dụng bảng FAT để xác định các cluster chứa dữ liệu của cùng một tập tin. -
Phân vùng bị format và cài đè HĐH mới hoặc sử dụng Ghost: Trường hợp này thực sự khó khăn vì Entry Thư mục (FAT) hoặc MFT (NTFS) đã bị xóa. Ví dụ, nếu bạn có 10GB dữ liệu trên phân vùng 20GB và phân vùng này bị format và chép đè 5GB dữ liệu mới, bạn chỉ có thể khôi phục 5GB dữ liệu từ thời điểm sau khi chép đè.
Để có kết quả tốt hơn khi khôi phục dữ liệu, hãy lưu ý những điểm sau:
-
Tránh việc ghi dữ liệu lên ổ cứng cần khôi phục. Khi xóa dữ liệu, vị trí các cluster của tập tin không được bảo vệ và sẵn sàng cho việc ghi đè dữ liệu mới. Thậm chí khi người dùng không tạo ra các tập tin mới, hoạt động của hệ điều hành và việc truy cập Internet cũng ảnh hưởng đến dữ liệu đã xóa. Để đảm bảo khôi phục tốt nhất, hãy ngừng việc sử dụng ổ cứng này và chỉ gắn nó vào một hệ thống khác sau khi đã chuẩn bị sẵn sàng cho việc cứu dữ liệu.
-
Đừng chần chừ khi cứu dữ liệu. Hãy hành động nhanh chóng khi nhận thấy sai sót của mình, vì điều này sẽ tăng cơ hội khôi phục lại dữ liệu đã bị mất. Lưu ý rằng khả năng khôi phục phụ thuộc vào loại dữ liệu. Với hình ảnh, bạn có thể khôi phục 9 trên 10 hình. Tuy nhiên, đối với cơ sở dữ liệu hoặc bảng biểu, mặc dù có thể khôi phục 90%, nhưng chúng có thể vô dụng vì cấu trúc dữ liệu có sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau.
-
Kiểm tra ổ cứng bằng các dịch vụ cứu dữ liệu uy tín nếu dữ liệu thực sự quan trọng. Đừng thử khôi phục dữ liệu một mình vì điều này có thể làm hư hỏng thêm hoặc ảnh hưởng đến khả năng khôi phục. Hãy nhớ rằng việc sử dụng dịch vụ cứu dữ liệu sẽ tốn chi phí không nhỏ.
Với việc hiểu rõ về cách thức và kỹ thuật khôi phục dữ liệu, bạn không còn lo lắng về việc mất dữ liệu quan trọng nữa. Tuy nhiên, luôn luôn nhớ tuân thủ các nguyên tắc và lưu ý để tăng cơ hội khôi phục dữ liệu thành công.
Bài viết liên quan: