Cách đây hơn chục năm, các công ty Nhật Bản như Sony, Panasonic và Sharp được xem là những thương hiệu cao cấp không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Với đa dạng sản phẩm trong thế giới điện tử tiêu dùng, từ tivi đến lò vi sóng và máy nghe nhạc kỹ thuật số, không ai có thể ngờ rằng có một thương hiệu nào khác có thể cạnh tranh được với những tên tuổi này.

Sản phẩm của các công ty Nhật Bản thường có giá thành cao hơn nhưng chất lượng thì không cần phải bàn cãi. Uy tín và chất lượng là thứ đã tạo nên danh tiếng cho các thương hiệu này, khiến mọi người dùng biết rằng nếu mua đồ điện tử, họ phải mua hàng Nhật.

Tuy nhiên, điều kỳ lạ là chỉ sau một thập kỷ, những tên tuổi quen thuộc này gần như biến mất khỏi thị trường, chỉ còn được nhắc đến ở một vài danh mục hàng điện tử nhỏ. Người ta từng nói “Mọi người từng có toàn đồ Sony trong nhà”, nhưng giờ đây không ai còn thấy hình ảnh đó nữa.

Ngày nay, những công ty điện tử tiêu dùng hàng đầu của Nhật Bản đã từng bước suy yếu, người thì phá sản, kẻ thì vật lộn mới tìm được chút lợi nhuận. Năm 2012 được coi là thời điểm tồi tệ nhất, Sony gánh khoản nợ lớn, Sharp thua lỗ và cần sự trợ giúp từ chính phủ Nhật Bản. Panasonic cũng đã phải đối mặt với viễn cảnh phá sản.

Sự sụp đổ này đánh dấu một bước ngoặt không thể ngờ đối với các công ty từng đứng đỉnh cao thế giới điện tử tiêu dùng. Đây cũng gần như là sự kết thúc cho một kỷ nguyên mà các công ty Nhật Bản đã cho rằng họ có thể kinh doanh thành công trên nhiều loại sản phẩm.

Vậy tại sao những công ty như Sony và Sharp lại mất phương hướng?

Cùng như nhiều câu chuyện sụp đổ khác, các công ty Nhật không chú trọng đến việc thích ứng với những xu hướng đang thay đổi và đã bị các đối thủ nước ngoài vượt qua. Với sự phát triển của phương tiện kỹ thuật số, trò chơi điện tử, thiết bị di động, ứng dụng phần mềm và Internet, người Nhật đã phải vật lộn để bắt kịp xu hướng này.

Ngoài ra, yếu tố ngoại vi như đồng yên Nhật Bản tăng giá cũng khiến sản phẩm xuất khẩu từ Nhật trở nên đắt đỏ hơn ở nước ngoài và cắt giảm lợi nhuận trong nước,

tạo ra áp lực đáng kể cho các công ty.

Một ví dụ rõ nhất cho sự suy giảm là lĩnh vực TV. Sony, Sharp và nhiều công ty khác đã từng chiếm ưu thế trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, ít công ty trong số họ đã quản lý tốt quá trình chuyển đổi sang TV màn hình phẳng. Sự cạnh tranh đang gia tăng và tỷ suất lợi nhuận bị thắt chặt đã khiến nhiều ông lớn gặp khó khăn. Các công ty như JVC, Hitachi, Fujitsu, Toshiba, NEC và Pioneer đã phải rút lui khỏi thị trường. Trong khi đó, Samsung và LG của Hàn Quốc đã vượt qua các đối thủ Nhật Bản về tính năng và thiết kế, dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất TV trên toàn cầu.

Cũng giống như thị trường TV, người Nhật cũng đã bỏ lỡ cơ hội cho điện thoại thông minh. Khi Apple và iPhone xuất hiện, các công ty Nhật không thể so sánh được. Khi Google và Android cũng gia nhập vào cuộc chơi, các công ty Nhật Bản lại chậm chạp trong việc áp dụng nền tảng này và tụt lại phía sau khi Samsung và HTC dẫn đầu.

Trong thị trường cạnh tranh khốc liệt của điện thoại thông minh, chỉ có một số công ty như Apple và Samsung có thể tạo ra lợi nhuận đáng kể.

Sau những năm tháng khó khăn, các công ty Nhật Bản đã tìm được hướng đi phù hợp hơn cho mình. Thay vì tập trung vào sản phẩm tiêu dùng, Sony và Sharp đã tìm thấy cơ hội hợp tác với các công ty khác. Ví dụ, Sony cung cấp linh kiện camera cho iPhone, trong khi Sharp làm nhà cung cấp màn hình cho điện thoại thông minh của Apple. Panasonic đã tuyên bố từ bỏ thị trường điện thoại thông minh và tập trung vào các lĩnh vực sản xuất chính khác như máy móc và linh kiện.

Sony vẫn tiếp tục tồn tại tốt nhất nhờ sự đa dạng hóa lĩnh vực của mình, như là nhà sản xuất PlayStation và chủ sở hữu các hãng phim và phòng thu âm ở Hollywood.

Tuy nhiên, cạnh tranh không chỉ đến từ Mỹ và Hàn Quốc mà còn từ Trung Quốc. Các công ty Trung Quốc đang trở thành đối thủ tiềm ẩn đáng gờm. Với việc ba công ty Nhật Bản suy yếu, một phần trong số đó sẽ thuộc về các công ty Trung Quốc.

Hiện tại, không ai biết liệu các công ty Nhật Bản có thể trở lại được hay không, nhưng điều chắc chắn là họ sẽ phải đối mặt với những thách thức khó khăn trong tương lai.

Nguồn: Viettel AIO