Bảng tuần hoàn hóa học lớp 7 8 9 10 đầy đủ chi tiết nhất

Khái niệm bảng tuần hoàn hóa học

Bảng tuần hoàn hóa học, hay còn được gọi là Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, là phương pháp liệt kê các nguyên tố hoá học thành dạng bảng. Phương pháp này dựa trên số hiệu nguyên tử, cấu hình electron và các tính chất hoá học tuần hoàn của chúng. Bảng tuần hoàn còn được gọi là Bảng tuần hoàn Mendeleev, theo tên của nhà hoá học nổi tiếng người Nga – Dmitri Mendeleev.

Cấu tạo của bảng nguyên tố hóa học

Hiện tại, bảng tuần hoàn hóa học đã hoàn thiện với 118 nguyên tố. Các nguyên tố được sắp xếp từ trái qua phải, từ trên xuống dưới theo quy luật tăng dần số hiệu nguyên tử. Bảng tuần hoàn gồm các ô nguyên tố, mỗi nguyên tố được xếp vào một ô trong bảng. Số thứ tự của ô nguyên tố bằng số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó.

Bảng tuần hoàn các nguyên tố Hóa học

Chu kì và ô nguyên tố hóa học

Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron, được sắp xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần. Bảng tuần hoàn gồm 7 chu kì và mỗi chu kì bắt đầu bằng một kim loại kiềm và kết thúc bằng một khí hiếm. Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron trong nguyên tử.

Mỗi nguyên tố hóa học được xếp vào một ô trong bảng tuần hoàn, gọi là ô nguyên tố. Số thứ tự của ô nguyên tố bằng số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó. Ví dụ, nhôm (Al) chiếm ô 13 trong bảng tuần hoàn.

Số thứ tự của ô nguyên tố bằng số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó

Nhóm nguyên tố và nhóm A, B

Nhóm nguyên tố là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có cấu hình electron tương tự nhau, do đó có tính chất hóa học gần giống nhau và được sắp xếp thành một cột trong bảng tuần hoàn. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học được phân loại thành 8 nhóm A (đánh số từ IA đến VIIIA) và 8 nhóm B (đánh số từ IB đến VIIIB). Mỗi nhóm là một cột riêng, trừ nhóm VIIIB gồm 3 cột. Nguyên tử các nguyên tố trong cùng một nhóm có số electron hóa trị bằng nhau và bằng số thứ tự của nhóm (trừ hai cột cuối của nhóm VIIIB).

Nhóm A gồm 8 nhóm từ IA đến VIIIA, bao gồm nguyên tố s (nhóm IA – kim loại kiềm, trừ H) và nguyên tố p (nhóm IIIA đến VIIIA, trừ He). Cấu hình electron hóa trị tổng quát của nhóm A là nsanpb, với điều kiện 1 ≤ a ≤ 2 và 0 ≤ b ≤ 6. Số thứ tự của nhóm A bằng a + b. Nếu a + b ≤ 3 thì nhóm là kim loại, nếu 5 ≤ a + b ≤ 7 thì nhóm là phi kim, nếu a + b = 8 thì nhóm là khí hiếm.

Ví dụ: Na (Z = 11) thuộc nhóm IA, cấu hình electron hóa trị tổng quát là 1s22s22p63s1.

Nhóm B gồm 8 nhóm được đánh số từ IIIB đến VIIIB, IB và IIB theo chiều từ trái sang phải trong bảng tuần hoàn. Nhóm B chỉ gồm các nguyên tố của các chu kỳ lớn. Nhóm B gồm các nguyên tố d và nguyên tố f (thuộc 2 hàng cuối bảng). Cấu hình electron hóa trị tổng quát của nhóm B là (n-1)dansb, với điều kiện b = 2 và 1 ≤ a ≤ 10. Số thứ tự của nhóm B phụ thuộc vào a + b. Nếu a + b < 8 thì số thứ tự của nhóm bằng a + b, nếu a + b = 8, 9, 10 thì số thứ tự của nhóm bằng 8, nếu a + b > 10 thì số thứ tự của nhóm bằng (a + b) – 10.

Hai hàng cuối bảng là 2 họ nguyên tố có cấu hình electron đặc biệt. Họ Lantan gồm 14 nguyên tố đứng sau La (Z = 57) thuộc chu kì 6. Họ Actini gồm 14 nguyên tố sau Ac (Z = 89) thuộc chu kì 7.

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, các nguyên tố được sắp xếp theo 3 nguyên tắc:

  1. Nguyên tắc 1: Các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử.

  2. Nguyên tắc 2: Các nguyên tố giống nhau về lớp electron trong nguyên tử được xếp thành một hàng.

  3. Nguyên tắc 3: Các nguyên tố có cùng số electron hóa trị trong nguyên tử được sắp xếp vào một nhóm. Electron hóa trị là những electron có khả năng tham gia hình thành liên kết hóa học.

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn hóa học

Ý nghĩa quan trọng của bảng tuần hoàn hóa học

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học không chỉ là một tài liệu cần thiết trong học tập, mà còn có ý nghĩa to lớn trong sự phát triển của nhân loại. Bảng tuần hoàn được sử dụng trong các công trình nghiên cứu, cung cấp thông tin bổ ích trong quá trình tìm hiểu và phân tích. Bảng tuần hoàn cũng tạo tiền đề cho sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực nguyên tử.

Các thông tin trong bảng tuần hoàn giúp chúng ta nhanh chóng xác định cấu tạo, tính chất hóa học và quy luật biến đổi của các nguyên tố. Chẳng hạn, thông qua bảng tuần hoàn, ta có thể biết được công thức oxit, hidroxit và các hợp chất khác của một nguyên tố, cũng như so sánh tính chất hóa học với các nguyên tố lân cận.

Cách học bảng tuần hoàn hóa học đơn giản, dễ nhớ

Học bảng tuần hoàn hóa học có thể đôi khi khá khó nhưng với một số phương pháp thích hợp, bạn có thể dễ dàng ghi nhớ và áp dụng kiến thức này. Dưới đây là một số cách học bảng tuần hoàn hóa học một cách đơn giản và dễ nhớ:

  • Nhận biết thành phần của mỗi nguyên tố và ghi nhớ các thông số quan trọng như số nguyên tử, nguyên tử khối trung bình, độ âm điện, cấu hình electron, số oxi hóa, tên nguyên tố và kí hiệu hóa học. Những thông tin này được biểu thị trong ô nguyên tố trong bảng tuần hoàn.

  • Chia nhỏ bảng tuần hoàn thành các phần nhỏ và học từng phần một. Lập kế hoạch học mỗi ngày một số lượng nhỏ các nguyên tố và ôn lại các nguyên tố đã học để tránh quên.

  • Dán bảng tuần hoàn hóa học ở nơi bạn thường đi qua hoặc mang theo bảng tuần hoàn bên người để học khi rảnh rỗi.

  • Sử dụng thẻ ghi chú để ghi nhớ các nguyên tố. Ghi ký hiệu và tên nguyên tố trên một mặt, và ghi các thông tin liên quan lên mặt còn lại. Sử dụng màu sắc để làm thẻ ghi chú thú vị hơn.

Cách ghi nhớ bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

  • Sử dụng một số câu nói dễ thuộc để giúp ghi nhớ các nguyên tố trong bảng tuần hoàn. Ví dụ: “Khi nào cần may áo giáp sắt nhớ sang phố hỏi cửa hàng Á Phi Âu” để ghi nhớ các nguyên tố có số hiệu nguyên tử 7, 12, 16.

  • Áp dụng các câu hát hoặc bài thơ như “Bài ca hóa trị cơ bản” để ghi nhớ cấu hình electron và tính chất hóa học của các nguyên tố.

Kết luận

Bảng tuần hoàn hóa học là một công cụ quan trọng trong việc học và hiểu về các nguyên tố hóa học. Qua bài viết này, bạn đã được trình bày về bảng tuần hoàn hóa học lớp 7 8 9 10 đầy đủ chi tiết nhất, cách học bảng tuần hoàn hiệu quả và cách ghi nhớ các nguyên tố trong bảng tuần hoàn. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn hoàn thiện khả năng học tập và thành công trong việc hiểu và áp dụng bảng tuần hoàn hóa học. Nếu bạn muốn biết thêm thông tin, hãy truy cập Viettel AIO để cập nhật nhiều bài viết hữu ích về các môn học và kiến thức khác.