Thủy ngân là một kim loại nặng tồn tại tự nhiên trong môi trường. Nó được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp, từ nhiệt kế đến công tắc đèn. Tuy nhiên, thủy ngân cũng có thể gây ngộ độc, vì vậy việc hiểu các đặc tính của nó và xác định thời gian thủy ngân bay hơi ra khỏi môi trường trở nên cực kỳ quan trọng.
Thủy ngân là gì?
🔎 Xem thêm
Thủy ngân là một nguyên tố hóa học với ký hiệu Hg trong bảng tuần hoàn. Nó tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, bao gồm dạng nguyên tố, dạng vô cơ và dạng hữu cơ. Thủy ngân là một kim loại không tan trong nước và có thể bay hơi dễ dàng ở nhiệt độ phòng. Nó được sử dụng trong thiết kế, áp kế, máy đo huyết áp thủy ngân và nhiều thiết bị khoa học khác.
Thủy ngân có trong các vật dụng nào?
Thủy ngân được sử dụng trong nhiều vật dụng khác nhau như nhiệt kế, đèn huỳnh quang, dụng cụ đo khí áp, huyết áp kế, công tắc thủy ngân, rơ le thủy ngân, và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, do tính chất độc hại của nó, nhiều nước đã kêu gọi thay thế thủy ngân bằng các vật liệu an toàn hơn trong việc sản xuất những sản phẩm này. Ví dụ, thay thế thủy ngân trong nhiệt kế và huyết áp kế bằng galinstan, hoặc thay thế máy đo huyết áp thủy ngân bằng đồng hồ sử dụng áp suất cơ học.
Thủy ngân cũng được sử dụng trong nghiên cứu khoa học và trong nha khoa để phục hồi răng.
Thủy ngân độc hại như thế nào?
Thủy ngân ở dạng nguyên tố lỏng có ít khả năng gây độc, nhưng các hợp chất, hơi và muối của thủy ngân lại rất độc hại. Nếu con người tiếp xúc, hít thở hoặc ăn phải những dạng này, chúng có thể gây tổn thương cho não, gan và hệ thần kinh trung ương. Thủy ngân cũng có thể ảnh hưởng đến miệng, cơ quai hàm, răng và thậm chí gây khuyết tật cho thai nhi.
Triệu chứng của ngộ độc thủy ngân có thể thay đổi tùy thuộc vào dạng ngộ độc, thời gian tiếp xúc và nồng độ. Việc hít thở thủy ngân có thể gây ra bệnh phổi cấp tính, gây ho, khó thở, đau ngực, sốt và cảm giác lạnh. Ngoài ra, nó cũng có thể gây mất trí nhớ, viêm miệng, rối loạn tâm thần, co giật, nôn mửa và viêm ruột. Những triệu chứng này thường dịu đi trong vòng một tuần.
Tuy nhiên, trong các trường hợp nghiêm trọng, ngộ độc thủy ngân có thể dẫn đến phù phổi cấp, suy hô hấp và thậm chí tử vong. Ngộ độc mãn tính do hít thủy ngân có thể gây viêm lợi, run giật tay, rối loạn vị giác, khó thở và nôn mửa.
Thủy ngân bay hơi bao lâu thì hết?
Thủy ngân là một kim loại dễ bay hơi và có thể bay hơi ngay cả ở nhiệt độ phòng. Hơi của nó không có màu và không có mùi, làm cho việc nhận biết sự hiện diện của thủy ngân trong không khí trở nên khó khăn.
Khi thủy ngân tràn ra khỏi vật đựng, nó sẽ tách ra thành những giọt nhỏ và lan tỏa rộng khắp môi trường. Nếu có gió thì tốc độ bay hơi của thủy ngân sẽ tăng lên nhanh hơn. Mỗi khi nhiệt độ tăng 10°C, tốc độ bay hơi của thủy ngân sẽ tăng gấp đôi. Đây cũng là lý do tại sao các vụ cháy thủy ngân thường gây ra hậu quả nghiêm trọng, vì thủy ngân bay hơi mạnh và kết hợp với gió để phát tán xa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người.
Sau khi bay hơi, thủy ngân sẽ tuần hoàn trong không khí, đất và nước, tạo thành các hợp chất hóa học và chuyển đổi thành các dạng vật lý khác nhau của thủy ngân. Những hợp chất này có thể tích tụ trong chuỗi thức ăn và đi vào cơ thể con người nếu chúng ta ăn những thực phẩm chứa thủy ngân.
Ở Việt Nam, giới hạn thủy ngân trong không khí làm việc được quy định bởi Bộ Y tế như sau:
- Thủy ngân hữu cơ:
- Trung bình 8 giờ (TWA): 0,01mg/m3;
- Từng lần tối đa (STEL): 0,03mg/m3.
- Thủy ngân và hợp chất thủy ngân vô cơ:
- Trung bình 8 giờ (TWA): 0,02mg/m3;
- Từng lần tối đa (STEL): 0,04mg/m3.
Cách xử lý nhiễm độc thủy ngân
Hiện nay, không có cách loại bỏ tự nhiên hoặc xử lý tại nhà cho ngộ độc thủy ngân. Do đó, nếu bạn nhận thấy dấu hiệu cảnh báo của ngộ độc thủy ngân, bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị thải độc kịp thời, từ đó tránh những biến chứng có thể xảy ra.
Bác sĩ sẽ dựa trên các triệu chứng lâm sàng, đánh giá tình trạng hô hấp, tuần hoàn và kiểm tra nồng độ thủy ngân trong máu để đánh giá tình trạng nhiễm độc của bệnh nhân.
Trong trường hợp bị phơi nhiễm với thủy ngân, cần thực hiện các biện pháp sau trước khi đến bệnh viện:
- Nếu bạn hít phải hơi thủy ngân, hãy nhanh chóng rời khỏi khu vực có thủy ngân. Nếu đang ở trong một phòng nhỏ, hãy đóng kín cửa phòng để tránh thủy ngân lan tỏa trong môi trường.
- Nếu trẻ em vô tình nuốt phải thủy ngân lỏng, hãy cho trẻ uống nhiều nước trong thời gian chờ đợi để đi đến cơ sở y tế gần nhất.
- Nếu bạn tiếp xúc thủy ngân qua da, hãy nhanh chóng rửa sạch tay bằng xà phòng và nước hoặc rửa mắt bằng nước muối sinh lý. Thay quần áo để loại bỏ thủy ngân dính trên da và rửa sạch quần áo dính thủy ngân bằng nước nóng và xà phòng.
- Vứt bỏ các dụng cụ thu dọn thủy ngân sau khi sử dụng vào túi ni lông buộc kín và đánh dấu để tránh nguy hiểm cho người khác.
- Nếu đã tiếp xúc với thủy ngân qua da, hãy rửa sạch tay bằng xà phòng và nước hoặc rửa mắt bằng nước muối sinh lý.
Nhìn chung, ngộ độc thủy ngân không thể tự nhiên loại bỏ hay xử lý tại nhà. Người bị nhiễm độc cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị thải độc kịp thời nếu cần thiết.
Nhân Tâm
Bài viết liên quan: