Từ xa xưa, người dân Việt Nam đã có quan niệm tháng 7 Âm lịch là “tháng cô hồn”. Người xưa cho rằng, đây là thời điểm ma quỷ, vong hồn quay lại trần gian mang theo những tai ương, xui rủi cho mọi người.
Có lẽ bạn đã từng nghe qua quan niệm “tháng cô hồn” nhưng không biết rõ nguồn gốc và ý nghĩa thực sự của nó. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng khám phá điều này.
TÓM TẮT
Tháng cô hồn – Quan niệm phổ biến từ xưa đến nay
🔎 Xem thêm
Theo TS. Dương Hoàng Lộc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo, Trường Đại học Khoa học xã hội & Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM, quan niệm tháng 7 Âm lịch là tháng cô hồn đã tồn tại từ lâu và trở nên phổ biến trong văn hóa dân gian.
TS Lộc trích dẫn nhà nghiên cứu văn hóa Vi Lê Minh ở Trung Quốc, cho thấy ở quốc gia này, có nhiều địa phương gọi tháng 7 Âm lịch là “Quỷ tiết” hay “Thi cô”. Đây là thời điểm mọi người cầu nguyện và cúng vái.
Theo TS Lộc, niềm tin này bắt nguồn từ Đạo giáo và sau đó lan truyền mạnh mẽ trong dân gian Trung Quốc. Dưới sự ảnh hưởng của niềm tin này, dân gian Trung Quốc lưu truyền quan niệm cõi âm do Địa Quan Đại Đế quản lý.
Nguyên nhân và nghi lễ trong tháng cô hồn
Tháng 7 Âm lịch, đặc biệt là ngày rằm của tháng này trùng với ngày sinh nhật của Địa Quan Đại Đế, khiến cửa địa ngục mở. Điều này đồng nghĩa với việc ma quỷ và vong hồn quay lại trần gian, mang theo những tai ương và xui rủi cho mọi người.
Vào ngày này, dân gian Trung Quốc thực hiện các nghi lễ như bày hương, cúng tế cho ma quỷ và thả đèn trôi sông nhằm chỉ lối dẫn đường cho các linh hồn bị chết oan từ nhiều kiếp trước bước qua cầu Nại Hà để đầu thai.
Theo TS Lộc, tại Việt Nam, dân gian cho rằng Tết Trung nguyên tháng 7 là Địa quan xá tội, tức những vong hồn dưới âm phủ được lên cõi trần gian. Do đó, người ta bày mâm cúng thí thực cô hồn. Các chùa cũng thiết lập trai đàn chẩn tế để “tài pháp nhị thí” cho các cô hồn ngạ quỷ vất vưởng. Đây cũng là dịp con cháu đến chùa cầu siêu cho ông bà tổ tiên đã qua đời.
Quan niệm tháng 7 Âm lịch từ góc nhìn Lý học Đông phương
Nhà nghiên cứu Lý học Đông phương Nguyễn Vũ Tuấn Anh có lý giải riêng về nguồn gốc của quan niệm tháng 7 Âm lịch là tháng cô hồn.
Theo ông Anh, tháng 7 Âm lịch là tháng thứ chín, tính từ tháng Một Việt lịch (Một, Chạp, Giêng, Hai, Ba, Tư, Năm, Sáu và Bảy). Theo chu kỳ Cửu cung, tháng này nhập trung cung Hà Đồ, tương ứng với độ số 10 của Thiên Can Quý thuộc thủy. Tháng này có Thiên can là Âm Thủy và thiên can Quý đang quản trung cung. Do đó, theo Lý học Việt, tháng này âm khí rất vượng.
Theo ông Anh, tháng 7 Âm lịch thường có thời tiết mưa gió sụt sùi, gây ẩm ướt cho không khí. Ông cho rằng vì tính thể hiện âm khí vượng, nên người ta miêu tả tháng này bằng “Địa Ngục” (“Địa” là Đất/Thổ; “Ngục” là hình tượng mô tả khí chất dưới đất) và xây dựng truyền thuyết liên quan đến “tháng cô hồn” với những ma quỷ từ địa ngục chui lên và hoành hành trên thế gian.
Ý nghĩa nhân văn của quan niệm tháng 7 Âm lịch
Có thể thấy, có nhiều cách lý giải về quan niệm tháng 7 Âm lịch là tháng cô hồn. Tuy vậy, tất cả các lý giải đều chứa đựng ý nghĩa nhân văn cao cả, đề cao việc báo hiếu và làm phúc trong cuộc sống vào dịp tháng 7 Âm lịch.
Thực hiện các nghi lễ và cúng tế trong tháng này không chỉ thể hiện lòng biết ơn và tôn trọng đối với tổ tiên mà còn thể hiện sự quan tâm và chia sẻ đối với những người kém may mắn, bất hạnh hay gặp khó khăn trong cuộc sống.
Viettel AIO là nơi chúng ta có thể tìm hiểu và khám phá thêm nhiều kiến thức thú vị về văn hóa và truyền thống Việt Nam.
Bài viết liên quan: