Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao Trái đất lại có hình cầu, trong khi thiên thạch và các hành tinh khác lại có hình dạng khác nhau? Những bí ẩn này đã được giải đáp bởi các nhà khoa học dựa trên những nghiên cứu và khám phá mới nhất. Hãy cùng tìm hiểu về sự khác biệt này và tại sao Trái đất lại có hình cầu đặc biệt.
TÓM TẮT
Những bằng chứng về hình cầu của Trái đất
🔎 Xem thêm
Trong quá khứ, người ta từng tin rằng Trái đất là một mặt phẳng phẳng. Tuy nhiên, những nhà thiên văn học như Pythagoras và Eratosthenes đã khẳng định rằng Trái đất không hoàn toàn phẳng thông qua việc quan sát các ngôi sao và tính toán chu vi của Trái đất. Cuối cùng, khi Columbus khám phá châu Mỹ và vệ tinh TIROS-1 chụp được những hình ảnh đầu tiên của Trái đất từ không gian, chúng ta mới hoàn toàn tin rằng Trái đất là hình cầu.
Lực hấp dẫn tạo nên hình cầu
Vậy tại sao Trái đất và các hành tinh khác lại có hình dạng tròn? Đó chính là do sự tác động của lực hấp dẫn. Các hành tinh kích thước lớn có khả năng giữ được hình dạng cầu nhờ lực hấp dẫn do khối lượng của chúng. Trái lại, các tiểu hành tinh và thiên thạch có kích thước nhỏ hơn không đủ sức để tạo nên hình cầu do lực hấp dẫn yếu.
Lực hấp dẫn tạo ra một lực tập trung vào phần lõi của hành tinh khi mới hình thành. Vật chất từ mọi hướng sẽ bị kéo về trung tâm của hành tinh dưới tác động của lực hấp dẫn. Khi đó, từ hàng triệu, hàng tỷ năm, hành tinh sẽ có hình dạng cố định là hình cầu.
Vì sao bề mặt không hoàn toàn bằng phẳng?
Bạn có thể tự hỏi làm sao các lớp đất trên Trái đất và các hành tinh khác có thể biến dạng để tạo thành hình cầu. Thực tế là các lớp vật chất trên các hành tinh có độ cứng rất lớn, nhưng so với lực hấp dẫn của hành tinh, độ cứng này không đáng kể. Ngoài ra, nhiệt độ trong phần lõi của các hành tinh rất cao, làm cho vật chất trở nên nóng chảy và dễ dàng biến dạng do tác động của lực hấp dẫn.
Tuy nhiên, bề mặt của Trái đất và các hành tinh không hoàn toàn bằng phẳng như một chiếc bánh trôi mịn. Điều này là do các kiến tạo địa chất tạo ra bởi lực hấp dẫn tác động lên các tầng vật chất, kéo các lớp đất đá vào trung tâm hành tinh. Bên cạnh đó, các lớp vật chất nằm ở bề mặt hành tinh không còn bị tác động mạnh của lực hấp dẫn và nhiệt độ giảm xuống, do đó chúng được giữ nguyên trạng thái rắn một cách ổn định.
Lực ly tâm và hình dạng không hoàn hảo
Một sự thật thú vị là Trái đất không phải là một hình cầu hoàn hảo. Khoảng cách từ trung tâm đến mực nước biển lớn hơn 20km so với khoảng cách đến hai cực. Điều này là do Trái đất quay xung quanh trục là đường nối hai cực, tạo ra một lực ly tâm chống lại lực hấp dẫn của hành tinh. Lực ly tâm này là lớn nhất tại xích đạo. Các hành tinh như sao Thổ và sao Mộc có hình dạng phồng lên ở xích đạo vì chúng có khối lượng nhẹ hơn và quay nhanh hơn.
Những hình dạng đa dạng của tiểu hành tinh và thiên thạch
Trái khác, tiểu hành tinh và thiên thạch không có hình cầu như các hành tinh lớn. Điều này phần là do khối lượng nhỏ của chúng không đủ để tạo ra lực hấp dẫn đủ mạnh để biến dạng các lớp vật chất. Ngoài ra, hình dạng của hành tinh được tạo nên trong quá trình đầu hình thành, khi vật chất còn nóng chảy. Trái lại, tiểu hành tinh là những mảnh vỡ của những va chạm và vật chất của chúng đã ổn định và có hình dạng riêng.
Như vậy, Trái đất là một hành tinh đặc biệt với hình dạng cầu do sự tác động của lực hấp dẫn. Việc hiểu rõ về lý do và quá trình tạo nên hình dạng này không chỉ thú vị mà còn giúp chúng ta hiểu sâu hơn về hành tinh chúng ta đang sống trên đó.
Hãy ghé thăm Viettel AIO để tìm hiểu thêm về các dịch vụ công nghệ hàng đầu.
Bài viết liên quan: