Tại sao bạn bị ù tai và cách điều trị ù tai

Ù tai là một tình trạng khá phổ biến mà chúng ta có thể nghe thấy tiếng ồn trong một hoặc cả hai tai của mình. Tiếng ồn này không phải từ bên ngoài mà chỉ riêng chúng ta mới có thể cảm nhận được. Ù tai có thể xuất hiện do một số nguyên nhân như mất thính lực, tổn thương tai hoặc rối loạn mạch máu. May mắn là hầu hết các trường hợp ù tai có thể được cải thiện thông qua việc điều trị nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng này.

Ù tai là gì?

Ù tai là hiện tượng nghe thấy tiếng ồn trong tai mà không có tiếng ồn thực sự từ môi trường bên ngoài. Những tiếng ồn không mong muốn này có thể xuất phát từ hệ thống thính giác hoặc các cơ quan lân cận, và hầu hết mọi người xung quanh không thể nghe được.

Tiếng ù tai có thể là những tiếng vo ve, tiếng rít, tiếng huýt sáo, tiếng lách cách, tiếng sóng biển, tiếng chuông reo, tiếng hơi nước thoát qua chỗ hẹp hoặc những âm thanh khác. Trong một số ít trường hợp, tiếng ù có thể đồng bộ với nhịp tim.

Tiếng ù có thể xuất hiện ngắn ngủi, liên tục và thay đổi về mức độ lớn nhỏ. Người bị ù tai thường cảm thấy tiếng ù rõ rệt hơn trong môi trường yên tĩnh, đặc biệt là vào buổi tối.

Phân loại ù tai

Có hai loại ù tai chính là ù tai cơ học và ù tai khách quan.

a. Ù tai cơ học

Ù tai cơ học là tình trạng mà tiếng ồn thực sự xuất phát từ trong tai hoặc các cơ quan lân cận. Nó được chia thành hai loại:

• Ù tai chủ quan (chiếm hơn 99% các trường hợp): Tiếng ồn trong đầu hoặc tai mà chỉ bệnh nhân cảm nhận được. Thường xuất phát từ các phản ứng thần kinh và thính giác do mất thính lực hoặc các tình trạng khác gây ra.

• Ù tai khách quan (chiếm dưới 1% các trường hợp): Tiếng ồn trong đầu hoặc tai mà cả bệnh nhân và người khác có thể nghe thấy. Âm thanh thường được tạo ra bởi hoạt động bất thường của hệ tuần hoàn hoặc chuyển động cơ xương trong cơ thể.

b. Ù tai thần kinh

Ù tai thần kinh có nguồn gốc từ hệ thống thính giác hoặc võ não thính giác. Nó cũng được chia thành hai loại:

• Ù tai có nguồn gốc từ thần kinh trung ương.

• Ù tai có nguồn gốc từ thần kinh ngoại biên.

Nguyên nhân gây ù tai

Ù tai là dấu hiệu cho thấy có tổn thương trong hệ thống thính giác, bao gồm tai, dây thần kinh thính giác và các phần của não xử lý âm thanh. Ngoài ra, ù tai cũng có thể là dấu hiệu của một số vấn đề sức khỏe khác như:

• Mất thính lực
• Tắc, nhiễm trùng tai và xoang
• Bệnh tim hoặc mạch máu (ví dụ: bất thường động mạch, phình mạch, hở xương vịnh cảnh, viêm và các tổn thương mạch máu, tiếng rung tĩnh mạch, cao huyết áp…)
• Rối loạn chức năng khớp thái dương hàm (TMJ)
• Bệnh Ménière
• Các khối u ở đầu, cổ hoặc não
• Thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ
• Thiếu máu
• Bất thường tuyến giáp
• Bệnh tự miễn

Ù tai đôi khi là dấu hiệu đầu tiên của mất thính giác ở người lớn tuổi. Tuy ù tai thường liên quan đến mất thính lực, nhưng nó không gây ra mất thính lực.

Ù tai cũng có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc. Hiện nay, có hơn 200 loại thuốc được cho là có tác dụng phụ gây ù tai. Một số loại thuốc như aspirin, một số loại kháng sinh, kháng viêm, thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm hay thuốc trị ung thư có thể gây ra ù tai.

Tiếp xúc với tiếng ồn lớn trong thời gian dài cũng có thể là một nguyên nhân gây ù tai. Các nhóm người có nguy cơ cao bị ù tai bao gồm các công nhân nhà máy, công nhân xây dựng, quân nhân tiếp xúc với nổ bom.

Một loại ù tai hiếm gặp có dạng mạch đập. Tiếng ù tai nghe giống nhịp tim đập nhẹ nhàng trong tai và bác sĩ có thể nghe được bằng ống nghe. Loại ù tai này thường do vấn đề về lưu lượng máu ở đầu hoặc cổ gây ra. Đôi khi, ù tai có thể do khối u não hoặc bất thường trong cấu trúc não.

Một số ít trường hợp bị ù tai không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Ù tai có nguy hiểm không?

Hầu hết các loại ù tai không gây ra vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, chỉ gây khó chịu cho người bị. Tuy nhiên, nếu ù tai to hoặc kéo dài, nó có thể gây mệt mỏi, trầm cảm, lo lắng, khó ngủ, vấn đề về trí nhớ và sự tập trung. Một số trường hợp còn gây đau khổ tâm lý.

Nếu bạn bị ù tai, hãy đến gặp bác sĩ để tìm hiểu vấn đề đang xảy ra. Đặc biệt là khi:

• Bạn thường xuyên bị ù tai.
• Ù tai kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.
• Ù tai ảnh hưởng đến giấc ngủ và sự tập trung.
• Ù tai làm bạn căng thẳng, lo lắng.
• Tiếng ù tai theo tiếng mạch đập.
• Ù tai xuất hiện sau chấn thương đầu.
• Ù tai kèm theo các triệu chứng nghe và tiền đình khác (nghe kém, áp lực tai, chóng mặt).

Cách chẩn đoán ù tai

Khi bạn đi khám, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng ù tai của bạn bằng cách hỏi về bệnh sử, tính chất ù tai, các triệu chứng kèm theo, và thực hiện các phương pháp khám lâm sàng và cận lâm sàng.

Trong quá trình hỏi bệnh sử, bác sĩ sẽ lấy các thông tin sau:

• Thời gian bắt đầu ù tai.
• Tuổi của bạn.
• Tiến triển của ù tai.
• Tiền sử gia đình liên quan.
• Các triệu chứng nghe và tiền đình kèm theo.

Tiếp đến, bác sĩ sẽ hỏi về các thông tin sau đối với tính chất ù tai của bạn:

• Vị trí ù tai: tron glầu, tai trái hay tai phải.
• Mức độ âm thanh, âm đơn hay âm phức, kiểu tiếng ù.
• Mức độ khó chịu.
• Tần suất ù tai: liên tục hay ngắt quãng.

Cuối cùng, bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng kèm theo của ù tai như chảy tai, chấn thương đầu, tiếp xúc với tiếng ồn, sử dụng thuốc độc với tai.

Sau đó, bác sĩ sẽ thực hiện các phương pháp khám lâm sàng như khám lâm sàng tai – thần kinh toàn diện và đánh giá chức năng tai. Ngoài ra, các phương pháp cận lâm sàng như kiểm tra thính lực, chụp CT Scan xương thái dương, chụp MRI não, xét nghiệm máu, đánh giá tình trạng dị ứng và các nghiệm pháp khác cũng có thể được sử dụng.

Cách điều trị ù tai

Phương pháp điều trị ù tai sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra nó. Nếu ù tai là do một số tình trạng bệnh lý, việc điều trị bệnh sẽ giúp cải thiện tình trạng ù tai. Trong trường hợp ù tai là do tác dụng phụ của thuốc, bác sĩ có thể thay đổi loại thuốc cho bạn, tuy nhiên, đừng tự ý ngưng sử dụng thuốc mà không hỏi ý kiến bác sĩ.

Phẫu thuật thường được thực hiện để điều trị ù tai, đặc biệt là trong các trường hợp ù tai có nguồn gốc cơ học hoặc ù tai kèm theo mất thính lực truyền. Phương pháp phẫu thuật cụ thể sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra ù tai.

Các thuốc được sử dụng để điều trị ù tai bao gồm thuốc cắt đứt các cơ chế bệnh sinh tạo nên tiếng ù và thuốc giúp giảm sự khó chịu đối với tiếng ù. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra ù tai, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp cho bạn.

Lưu ý: Bài viết này được viết với mục đích giải đáp thông tin chung về ù tai, không thay thế cho tư vấn y tế chuyên nghiệp. Nếu bạn gặp phải tình trạng ù tai, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ.