Quan Vũ, người Giải Lương, quận Hà Đông (nay là Vận Thành, tỉnh Sơn Tây), tự Vân Trường, là một vị tướng thời cuối Đông Hán và Tam Quốc. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Quan Vũ là anh em kết nghĩa với Lưu Bị và Trương Phi, góp công lớn vào việc thành lập nhà Thục Hán. Ông là người đứng đầu trong Ngũ Hổ tướng nhà Thục, gồm Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, Mã Siêu và Hoàng Trung.
TÓM TẮT
Quan Vũ: Võ thánh trong văn học và truyền thuyết dân gian
🔎 Xem thêm
Tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa mô tả Quan Vũ cao chín thước (tức hơn 2m), mặt đỏ như gấc, mắt phượng mày tằm, râu dài hai thước, oai phong lẫm liệt. Hình tượng Quan Vũ thường gắn liền với Thanh Long yển nguyệt đao nặng 82kg và Ngựa Xích Thố. Dưới ngòi bút của La Quán Trung, Quan Vũ hiện lên như một biểu tượng bậc nhất của lòng hào hiệp, tinh thần trượng nghĩa và sự trung thành bên cạnh võ nghệ siêu quần.
Truyền thuyết trong dân gian cộng thêm ảnh hưởng to lớn từ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa khiến hình tượng Quan Vũ trở nên thần thánh hóa. Quan Vũ được thờ phụng ở rất nhiều nơi, không chỉ tại Trung Quốc mà còn cả Việt Nam và nhiều nước Đông Á. Theo thống kê của các sử gia, Quan Vũ chính là nhân vật được phong tặng nhiều danh hiệu nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Thậm chí vào năm 1763, Vua Càn Long đời nhà Thanh còn tôn Quan Vũ làm “Sơn Tây Quan Phu Tử”, trở thành nhân vật duy nhất sau Khổng Tử nhận danh hiệu Phu Tử. Năm 1914 thời Trung Hoa Dân Quốc, Quan Vũ được thờ chung với Nhạc Phi – “Vũ liệt trung thần” bậc nhất lịch sử Trung Quốc tại Võ miếu.
Tóm lại, trong văn học, truyền thuyết và dân gian, Quan Vũ có một vị trí tối thượng, gần như là duy nhất, vượt xa những vị đại tướng và các nhà quân sự có công danh hiển hách trong lịch sử Trung Quốc.
Dù vậy, hầu như tất cả các nghiên cứu của các sử gia Trung Quốc đều có chung một điểm: Vũ dũng cảm phi thường, sức định vạn người, trọng nghĩa, giữ tín, tuyệt đối trung thành nhưng lại kiêu ngạo, tự phụ nên đã phạm vào những sai lầm về chiến lược và chính trị, ảnh hưởng lớn đến kế hoạch xưng bá thiên hạ của nhà Thục Hán.
Cả đời chỉ chém đầu 2 tướng địch
Có rất nhiều chi tiết, câu chuyện về Quan Vũ được La Quán Trung thêu dệt, hư cấu, thậm chí thần thành hóa trong Tam Quốc Diễn Nghĩa. Đáng chú ý nhất là số lượng đại tướng bị Quan Vũ chém. Thống kê từ Tam Quốc Diễn Nghĩa chỉ ra rằng, Quan Vũ trước sau chém 16 đại tướng khi giao tranh. Nhưng thực tế, chỉ có duy nhất Nhan Lương được ghi nhận là bị Quan Vũ chém. Còn lại, 15 nhân vật khác đều là hư cấu hoặc chết vì lý do khác.
Dưới đây là danh sách đại tướng bị chém bởi Quan Vũ trong Tam Quốc Diễn Nghĩa:
- Trình Viễn Chi – tướng khởi nghĩa Khăn Vàng
- Hoa Hùng – tướng Đổng Trác
- Quản Hợi – dư đảng Khăn Vàng
- Tuân Chính – tướng của Viên Thuật
- Xa Trụ – tướng của Tào Tháo ở Từ Châu
- Nhan Lương – tướng Viên Thiệu ở Bạch Mã
- Văn Xú – tướng Viên Thiệu ở Diên Tân
- Khổng Tú – ở ải Đông Lĩnh
- Mạnh Thản – ở Lạc Dương
- Hàn Phúc – ở Lạc Dương
- Biện Hỉ – ở Nghi Thủy
- Tân Kỳ – ở Hoạt Châu
- Sái Dương – ở Cổ Thành
- Hạ Hầu Tồn – ở Tương Dương
- Dương Linh – tướng của Hàn Huyền ở Trường Sa
Tuy nhiên, trong số 16 tướng tử trận trên, chỉ duy nhất Nhan Lương được ghi nhận là do Quan Vũ chém. Thông tin này được chính sử ghi lại trong Tam Quốc chí: “Tháng 4 năm 200, Tào Tháo dẫn Quan Vũ và Trương Liêu đi cứu Bạch Mã; mặt khác lại chia quân ra Diên Tân để phân tán sự chú ý của Viên Thiệu. Quả nhiên Thiệu tăng cường thêm quân cho Diên Tân mà không chú ý Bạch Mã. Tào Tháo nhân đó đột ngột thúc quân đánh mạnh ở Bạch Mã. Quan Vũ ra trận, giết chết mãnh tướng của Viên Thiệu là Nhan Lương, giải vây cho thành Bạch Mã”.
Những nhân vật còn lại trong danh sách đại tướng bị chém, như Hoa Hùng, Xa Trụ, Văn Xú, Sái Dương, đều chỉ là nhân vật hư cấu hoặc chết vì các nguyên nhân khác.
Tóm lại, trong cả cuộc đời chinh chiến, Quan Vũ chỉ chém đầu đúng 2 tướng địch là Nhan Lương trong trận giao tranh trực tiếp và Bàng Đức (quân Ngô) – sau khi nhà Thục Hán khuyên hàng không thành công – đã bị chém đầu theo lệnh của Quan Vũ. Đáng chú ý là con trai của Bàng Đức là Bàng Hội, theo Chung Hội – Đặng Ngải, đã giết sạch gia tộc họ Quan, rồi tiến thẳng Thành Đô và đánh Thục.
Phần lớn những chiến công lừng lẫy của Quan Vũ là chỉ là chuyện đời sau được thêu dệt trong Tam Quốc Diễn Nghĩa. Quan Vũ đã được La Quán Trung thần thánh hóa đến mức nào?
Những cuộc giảng điệu về Quan Vũ
Ngoài những điểm trên, còn rất nhiều chi tiết khác về Quan Vũ cần được xem xét. Ví dụ như Thanh Long đao và Ngựa Xích Thố, một số cuộc giảng điệu và các sự kiện quan trọng trong cuộc đời Quan Vũ. Tuy nhiên, phần lớn những thông tin này là hư cấu và không có thực trong lịch sử.
Thanh Long đao, một trong những vũ khí được liên kết chặt chẽ với hình tượng Quan Vũ trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, thực ra là vũ khí xuất hiện sau thời Tam Quốc. Chính sử không ghi chép cụ thể về vũ khí Quan Vũ sử dụng.
Ngựa Xích Thố, ngựa “ngày đi ngàn dặm” của Lã Bố sau đó trở thành của Tào Tháo, là một vật thật. Tuy nhiên, sự việc Tào Tháo tặng Xích Thố cho Quan Vũ và từ đó nó trở thành người bạn đồng hành của Vũ trong các trận chiến là hoàn toàn hư cấu.
Đơn đao phó hội cũng là một cuộc giảng điệu được ghi lại trong Tam Quốc Diễn Nghĩa. Thông qua sự kiện này, Tôn Quyền muốn lấy lại Kinh Châu và đã thử dụ Quan Vũ đến hội ở Lục Khẩu, đe dọa sẽ giết chết nếu không trả lại Kinh Châu. Tuy nhiên, sự kiện này không có thực trong lịch sử.
Kết luận
Qua những phân tích trên, dễ dàng nhận thấy rằng Quan Vũ đã trải qua sự thay đổi lớn từ vị tướng thời Đông Hán và Tam Quốc đến vị thánh hóa trong văn học và truyền thuyết dân gian.
Tuy nhiên, cả đời của Quan Vũ chỉ chém đầu đúng 2 tướng địch là Nhan Lương trong trận Bạch Mã và Bàng Đức, con trai của Bàng Đức, theo lệnh của Quan Vũ. Các cuộc giảng điệu khác về Quan Vũ, như Thanh Long đao, Ngựa Xích Thố và Đơn đao phó hội, đều là những chi tiết hư cấu không có thực trong lịch sử.
Tuy chỉ chém đúng 2 tướng địch trong cuộc đời, nhưng sức mạnh và lòng trung thành của Quan Vũ vẫn mãi được ghi nhận và tôn vinh qua các tác phẩm văn học và truyền thuyết dân gian. Hình tượng của ông đã xây dựng nên một huyền thoại về lòng hiệp sĩ và tinh thần trượng nghĩa không thể phai nhạt.
Bài viết liên quan: