Bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam trong tình hình mới

Lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã đúc kết nên nhiều giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp như: yêu nước, đoàn kết, cần cù, nhân nghĩa, thủy chung… Trong tình hình hiện nay, cùng với nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước nhanh, mạnh và bền vững; trước các tác động của mặt trái kinh tế thị trường, sự du nhập các giá trị văn hóa bên ngoài và sự chống phá đất nước ta trên lĩnh vực văn hóa tinh thần của các thế lực thù địch, phần tử xấu đã và đang đặt ra yêu cầu bảo vệ và phát huy hơn nữa các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Văn hóa theo nghĩa rộng được hiểu là toàn bộ những giá trị vật chất và những giá trị tinh thần mà loài người sáng tạo ra nhằm đáp ứng lẽ sinh tồn, đồng thời cũng là mục đích sống của loài người. Trong quá trình hình thành, sinh tồn và phát triển, với những điều kiện riêng về địa lý, tự nhiên; phương thức lao động và sinh hoạt; hoàn cảnh lịch sử, mỗi dân tộc đều có đời sống văn hóa, tinh thần riêng biệt, tạo nên những nét đặc sắc riêng; là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh của sự sinh tồn và phát triển của các quốc gia, dân tộc. Việt Nam là quốc gia ở khu vực Đông Nam Á, có vị trí địa lý, địa chính trị đặc biệt quan trọng đối với khu vực và thế giới; điều kiện địa lý tự nhiên, khí hậu vô cùng khắc nghiệt. Do đó, trong lịch sử hình thành và phát triển, cùng với việc phải chống chọi với những điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên để tồn tại và phát triển; dân tộc Việt Nam cũng luôn phải đấu tranh với các thế lực xâm lược, bành trướng và thôn tính hùng mạnh trên thế giới. Đảng ta đã chỉ rõ: “Dựng nước đi đôi với giữ nước – là quy luật tồn tại và phát triển của dân tộc ta”. Lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước đó đã hình thành nên đất nước và con người Việt Nam với đời sống văn hóa tinh thần phong phú, đa dạng. Trong đó có những giá trị văn hóa phản ánh khát vọng hòa bình, độc lập, tự do, bình đẳng, tiến bộ, nhân văn được kết tinh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trở thành những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, như: yêu nước, thương nòi; bất khuất, kiên trung chống giặc ngoại xâm; tôn sư trọng đạo; hiếu thảo đối với ông bà, cha mẹ; cần cù, chịu thương, chịu khó; hiếu học; đoàn kết…

Những giá trị văn hóa truyền thống đó đã được hình thành từ chính yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn đấu tranh dựng nước và giữ nước của

dân tộc ta, được các thế hệ người Việt Nam đúc kết thành hồn cốt, giá trị cốt lõi tạo nên một Việt Nam độc lập, tiến bộ, văn minh trong cộng đồng nhân loại; tạo nên nền văn hóa đa dạng, độc đáo của dân tộc Việt Nam. Đồng thời cùng với trí tuệ, ý chí của cả dân tộc, những giá trị văn hóa đó chính là nhân tố bên trong quy tụ, tập hợp đông đảo người Việt Nam tạo nên sức mạnh nội sinh, biến thành lực lượng vật chất mạnh mẽ để Việt Nam vượt qua những giai đoạn khó khăn, thử thách trong lịch sử; nhấn chìm mọi kẻ thù xâm lược và kẻ thù cướp nước: giành chiến thắng trong cuộc đấu tranh chống xâm lược phương Bắc thời kỷ phong kiến; đánh thắng thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược giành độc lập, tự do cho dân tộc thế kỷ XIX, XX. Các anh hùng dân tộc của Việt Nam như Quốc tổ Hùng Vương, Hai Bà Trưng, Lý Nam Đế, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn, Lý Công Uẩn, Lý Thường Kiệt, Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ, Chủ tịch Hồ Chí Minh… đều được sinh ra trong chính cái nôi văn hóa truyền thống đó. Trong Điếu văn đồng chí Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Lê Duẩn trình bày tại lễ truy điệu trọng thể Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch người anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”. Cũng chính họ và bao thế hệ người Việt Nam đã không quản gian khổ, hy sinh đứng lên đấu tranh bảo vệ giống nòi, bảo vệ giữ gìn các giá trị truyền thống dân tộc cho muôn đời sau; biến các giá trị văn hóa truyền thống đó thành sức mạnh khuất phục mọi kẻ thù xâm lược để bảo vệ và xây dựng đất nước. Trong các chính sách xâm lược, đàn áp và thôn tính dân tộc ta, các thế lực xâm lược, bành trướng, bên cạnh những chính sách cai trị, bóc lột về chính trị, quân sự, kinh tế, đều thi hành những chính sách văn hóa – xã hội nham hiểm, thâm độc làm băng hoại nòi giống và đời sống tinh thần người dân Việt Nam phục vụ cho chính sách cai trị, bóc lột lâu dài của chúng.

Những năm qua, đặc biệt khi Việt Nam thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước, mở cửa, hội nhập, giao lưu văn hóa với thế giới đã tạo điều kiện để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Trong điều kiện hội nhập, môi trường cạnh tranh thế giới trên nhiều lĩnh vực (nhất là trên lĩnh vực kinh tế, văn hóa) ngày càng khốc liệt, cù