12 con giáp từ đâu mà có?

Cùng với ngày, tháng, năm và múi giờ theo chuẩn quốc tế, người Việt Nam còn sử dụng 12 con giáp để tạo nên lịch âm. Vậy 12 con giáp bắt nguồn từ đâu và có ý nghĩa gì trong đời sống của chúng ta?

Xuất xứ từ Việt Nam?

🔎 Xem thêm

Món ăn ngon từ chả cốm: Những bí quyết tạo nên hương vị đặc trưng

Sản xuất – kinh doanh

Vi phạm những hành vi cấm trong khám chữa bệnh bị xử lý như thế nào?

Khi đặt ra vấn đề về nguồn gốc của 12 con giáp, nhiều ý kiến cho rằng những gì liên quan đến tín ngưỡng, tâm linh đều xuất phát từ Trung Quốc, vì vậy xuất xứ của 12 con giáp cũng từ đây mà ra. Tuy nhiên, trong một công trình nghiên cứu về ngôn ngữ Việt cổ, nhà nghiên cứu ngôn ngữ học Nguyễn Cung Thông đã bất ngờ phát hiện ra nguồn gốc 12 con giáp có xuất xứ từ Việt Nam.

Trải qua hơn 2000 năm giao thoa văn hóa liên tiếp và chồng chất lên nhau giữa Việt Nam và Trung Hoa, những dấu hiệu nhận biết nét riêng của từng dân tộc đã không còn quá rõ ràng. Chưa kể, các tài liệu xưa không còn nhiều, nếu có cũng viết bằng chữ Hán cổ rất khó đọc và dịch thuật, gây khá nhiều khó khăn cho việc nghiên cứu. Tuy nhiên các nhà khoa học vẫn cố gắng tìm tòi cho bằng được những bí ẩn ngôn ngữ của tổ tiên mà theo họ, đó là những “lá bùa” mà con cháu cần tìm lời giải.

Trong quá trình nghiên cứu, ông Thông đã phát hiện ra một số từ Việt cổ mà người Việt đã dùng để chỉ 12 con giáp có nguồn gốc lâu đời trước khi 12 con giáp xuất hiện ở Trung Hoa.

“Tìm hiểu về gốc của tên 12 con giáp là cơ hội để ta tìm về cội nguồn tiếng Việt. 12 con giáp theo thứ tự là Tý/Tử, Sửu, Dần, Mão/Mẹo, Thìn/Thần, Tỵ, Ngọ, Mùi/ Vị, Thân/Khôi, Dậu, Tuất, Hợi. Thoạt nhìn thì thập nhị chi trên có vẻ bắt nguồn từ Trung Quốc vì là những từ Hán Việt, nhưng khi phân tách các tiếng Việt, và thấy có những khác lạ, tôi đem so sánh trong hệ thống ngôn ngữ vay mượn thì thật sự không phải vậy” – ông cho biết.

Theo ông, nếu đọc theo tiếng Bắc Kinh, tên 12 con giáp lần lượt phiên âm như sau: zi, chou, yín, măo, chén, sì, wè, wèi, shèn, yòu, xù, hài… hoàn toàn không liên hệ đến cách gọi tên 12 con giáp trong tiếng Trung Quốc hiện nay, ngay cả khi sử dụng âm Trung Quốc thời Thượng Cổ. Vì vậy nếu có một dân tộc nào đó dùng tên 12 con thú tương tự như tên 12 con giáp ngày nay thì dân tộc đó phải có liên hệ khắng khít với nguồn gốc tên 12 con giáp này.

Ông cũng cho rằng chỉ có dân tộc Việt mới dùng mèo cho chi Mão bởi nguyên âm e hay iê là các dạng cổ đơn của a như vẽ/họa, keo/giáo, beo/báo….Và mèo cũng là loài vật gắn liền với đời sống của người Việt Nam chúng ta – Khác với Trung Quốc, khi họ sử dụng thỏ thay cho mèo.

Vì những lý do trên cùng với nhiều bằng chứng cụ thể khác, ông khẳng định rằng 12 con giáp được bắt nguồn từ Việt Nam, sau đó mới được lưu truyền sang Trung Quốc và những nước phương Đông khác.

Ý nghĩa và tính cách của từng con giáp

Ngày nay, người ta vẫn sử dụng 12 con giáp để xem ngày tháng tốt, tính tuổi và làm nhiều việc quan trọng như cưới hỏi, xây dựng nhà cửa, khai trương… Nhưng ít ai biết rằng, từng con giáp còn có ý nghĩa và tính cách riêng.

• Tý: Duyên dáng, hấp dẫn, tích cực nhưng cũng hay gặp chuyện vặt.
• Sửu: Siêng năng, kiên nhẫn, thích hợp để trở thành nhà khoa học.
• Dần: Dễ nổi giận, thiếu lập trường nhưng linh hoạt và thích nghi.
• Mão: Ấn tượng, nhiều tài năng, thành công trong học vấn.
• Thìn: Kiên nhẫn, biết chờ thời cơ trước khi hành động.
• Tỵ: Dễ nổi giận, nhưng mềm mỏng và xoay chuyển cá tính.
• Ngọ: Vui vẻ, rộng lượng, nhưng ít lắng nghe lời khuyên.
• Mùi: Nhút nhát, nhút nhát, nhưng tốt bụng và giúp đỡ mọi người.
• Thân: Nhân tài có tính cách thất thường, thông minh và khéo léo.
• Dậu: Siêng năng, tò mò, nhưng nói quá nhiều và không nhất quán.
• Tuất: Tài ba và khéo léo trong giao dịch tiền bạc, tuy nhiên hay nổi giận.
• Hợi: Hấp dẫn, hào hiệp, tốt bụng nhưng cũng bướng bỉnh và nóng tính.

Bảo tồn di sản văn hóa

12 con giáp không chỉ là một phần quan trọng trong lịch âm mà còn là một di sản văn hóa phi vật thể của người Việt. Chúng đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ và có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống hàng ngày.

Ngày nay, song song với việc sử dụng lịch dương nhằm trùng khớp nhịp độ sản xuất với thị trường thế giới, Việt Nam vẫn đang sử dụng 12 con giáp để phục vụ cho nhiều mục đích quan trọng như tính tuổi, xem ngày tháng tốt để làm những việc lớn như cưới hỏi, làm nhà, khai trương…

Khoan đề cập đến những mặt lợi và hại mà lịch âm mang lại – thì 12 con giáp có thể được coi như là một di sản văn hóa phi vật thể đã được ông cha ta lưu truyền qua nhiều đời. Và chúng ta cần thiết phải bảo tồn nét văn hóa độc đáo này trước khi nó bị “lãng quên” trong quá trình hội nhập ngày càng mạnh mẽ như hiện nay.

Để hiểu rõ hơn về 12 con giáp và sử dụng lịch âm, hãy tham khảo thêm tại Viettel AIO – nơi chia sẻ những bí quyết và thông tin hữu ích trong cuộc sống hàng ngày.