Ngày xưa, dấu tích của tổ tiên loài người xa xưa đã để lại niên đại trên 50.000 năm là cực kỳ hiếm. Chỉ có bốn khu vực trên toàn châu Phi được báo cáo vào thời điểm đó. Tuy nhiên, vào năm 2023, tình hình đã thay đổi đáng kể. Dường như mọi người đã không tìm kiếm đủ tích cực hoặc không tìm đúng địa điểm. Hiện nay, có tới 14 điểm được ghi nhận có dấu tích của người châu Phi có niên đại hơn 50.000 năm.
TÓM TẮT
Cụm Đông Phi và cụm Nam Phi
🔎 Xem thêm
Các điểm có dấu tích có thể được chia thành hai nhóm: cụm Đông Phi (5 điểm) và cụm Nam Phi (9 điểm). Ngoài ra, còn có hơn 10 điểm khác trên thế giới, bao gồm cả Vương quốc Anh và bán đảo Ả Rập, có di chỉ loài người từ 50.000 năm trở lên.
Trong một nghiên cứu gần đây trên tạp chí quốc tế về hóa thạch dấu tích “Ichnos”, các nhà khoa học đã chỉ ra niên đại của dấu tích của người tại 7 điểm (nằm ở bờ biển phía nam mũi Cape của Nam Phi) được xác định trong 5 năm qua. Các điểm này hiện nay thuộc phần của cụm Nam Phi.
Phát hiện đáng chú ý
Các nhà khoa học đã phát hiện các di chỉ với niên đại khác nhau tại các vị trí này; dấu tích gần nhất có niên đại 71.000 năm. Đáng chú ý nhất là dấu tích lâu đời nhất, có niên đại 153.000 năm, được cho là của loài người chúng ta, Homo sapiens hay người tinh khôn.
Cùng với các bằng chứng khác từ khu vực và cùng khoảng thời gian, bao gồm sự phát triển của công cụ đá tinh xảo, tác phẩm nghệ thuật, đồ trang sức, các nhà khoa học đã xác nhận rằng bờ biển phía nam mũi Cape là nơi con người hiện đại đầu tiên đã phát triển, tiến hóa và phát triển trước khi di chuyển khắp châu Phi và các châu lục khác.
Sự khác biệt giữa các khu vực khảo cổ
Có sự khác biệt đáng kể giữa các cụm di chỉ ở Đông Phi và Nam Phi. Các điểm ở Đông Phi có niên đại lâu đời hơn nhiều, với điểm Laetoli, lâu đời nhất với niên đại 3,66 triệu năm và điểm mới nhất với niên đại 0,7 triệu năm.
Các dấu tích không phải là tạo ra bởi Homo sapiens, mà bởi các loài trước đó như australopithecines, Homo heidelbergensis (người Heidelberg) và Homo erectus (người đứng thẳng) – những họ hàng đã tuyệt chủng của người tinh khôn chúng ta. Hầu hết các di chỉ ở Đông Phi cổ xưa hơn, bị vùi sâu, do đó, các nhà khảo cổ đã phải khai quật một cách công phu và tỉ mỉ.
Ngược lại, các điểm ở Nam Phi trên bờ biển mũi Cape lại mới hơn đáng kể. Tất cả dấu tích ở đây đều được cho là của Homo sapiens. Các dấu tích này thường được phát hiện trong loại đá gọi là aeolianites (đá vôi ven biển bao gồm trầm tích cacbonat có nguồn gốc sinh vật biển nông, được gió hình thành thành cồn cát ven biển và sau đó bị hóa thạch).
Tuy nhiên, do yếu tố địa chất, di chỉ ở Nam Phi thường không được bảo quản tốt như các di chỉ ở Đông Phi. Chúng cũng dễ bị hủy hoại bởi môi trường, vì vậy các nhà khoa học thường phải làm việc nhanh chóng để ghi lại và phân tích chúng trước khi bị đại dương và gió phá hủy.
Mặc dù điều này hạn chế khả năng giải thích chi tiết, nhưng các nhà khoa học có thể ghi ngày tháng của hiện vật nhờ vào công nghệ kích thích quang học xuất hiện.
Phương pháp kích thích quang học
Một thách thức chính khi nghiên cứu các di chỉ cổ xưa – dấu tích, hóa thạch hoặc bất kỳ loại trầm tích cổ nào khác – là xác định độ tuổi của chúng. Nếu không biết chính xác điều này, rất khó để đánh giá tầm quan trọng của một phát hiện hoặc để giải thích những thay đổi khí hậu tạo ra hồ sơ địa chất.
Trong trường hợp của aeolianites ở bờ biển phía nam mũi Cape, phương pháp xác định niên đại thường được sử dụng là kích thích quang học. Phương pháp này cho thấy một hạt cát đã tiếp xúc với ánh sáng mặt trời cách đây bao lâu, tức là thời gian mà phần trầm tích đó đã bị chôn vùi.
Điều này là một phương pháp tốt vì chúng ta có thể tin tưởng rằng “đồng hồ” xác định niên đại bắt đầu từ thời điểm dấu tích được hình thành. Phương pháp này cũng củng cố đánh giá niên đại của các phát hiện trước đó trong khu vực.
Phạm vi niên đại của các dấu tích của tông người, từ khoảng 153.000 đến 71.000 năm tuổi, phù hợp với các nghiên cứu trước đây dựa trên các trầm tích địa chất tương tự trong khu vực.
Dấu tích 153.000 năm được tìm thấy trong Công viên Quốc gia Garden Route, phía tây thị trấn ven biển Knysna trên bờ biển phía nam mũi Cape. Hai di chỉ trước đó ở Nam Phi là Nahoon và Langebaan có niên đại lần lượt là khoảng 124.000 năm và 117.000 năm.
Đây là những phát hiện đáng chú ý, nhờ chúng ta có thêm kiến thức về sự mở rộng và tiến hóa của loài người trên châu Phi. Đồng thời, nó củng cố cho chúng ta niềm tin vào sự giàu có và mang tính tiên phong của vùng đất này trong lịch sử nhân loại.
Để biết thêm thông tin về quá trình phát triển và các sản phẩm công nghệ tại Viettel AIO, hãy ghé thăm website Viettel AIO
Bài viết liên quan: