Máu – Cái gì ở trong đó?

Máu, một chất lỏng quan trọng lưu thông trong cơ thể, bao gồm nhiều thành phần khác nhau. Mỗi thành phần đóng vai trò quan trọng và liên quan mật thiết đến sự sống của chúng ta.

1. Các thành phần chính

🔎 Xem thêm

Dung môi làm mềm da tay CAB – Bí quyết chăm sóc da tay của Viettel AIO

Quả bơ – Tuyệt vời nhưng cẩn thận tránh “thuốc độc”

Tắm cho mèo: Những điều bạn nên biết

Máu bao gồm hai thành phần chính: các tế bào máu và huyết tương.

Các tế bào máu

• Hồng cầu: Đây là thành phần chiếm số lượng nhiều nhất trong máu và chứa huyết sắc tố, làm cho máu có màu đỏ. Nhiệm vụ chính của hồng cầu là vận chuyển khí ôxy từ phổi đến các tế bào và mô trong cơ thể. Đồng thời, chúng cũng nhận khí cacbonic từ các tế bào và mô để đào thải. Hồng cầu có tuổi thọ trung bình từ 90 đến 120 ngày và bị tiêu hủy chủ yếu ở gan và lách. Tủy xương là nơi sinh ra các hồng cầu mới để duy trì lượng hồng cầu ổn định.

• Bạch cầu: Bạch cầu có chức năng bảo vệ cơ thể bằng cách phát hiện và tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh. Có nhiều loại bạch cầu khác nhau, mỗi loại có nhiệm vụ riêng. Có loại thực hiện chức năng “ăn” các vi khuẩn, loại khác “nhớ” để phát hiện và tiêu diệt vi khuẩn khi tái xâm nhập vào cơ thể, và còn loại khác tiết ra các kháng thể để bảo vệ cơ thể. Bạch cầu được sinh ra tại tủy xương và có cả bạch cầu lưu thông trong máu và bạch cầu cư trú trong các mô khác của cơ thể để thực hiện chức năng bảo vệ.

• Tiểu cầu: Đây là những mảnh tế bào rất nhỏ tham gia vào chức năng cầm máu bằng cách tạo thành các cục máu đông và bịt các vết thương ở thành mạch. Tiểu cầu giúp làm cho thành mạch mềm mại và dẻo dai hơn nhờ chức năng “trẻ hóa” tế bào nội mạc. Tuổi thọ của tiểu cầu là khoảng 7 – 10 ngày và chúng cũng được sinh ra từ tủy xương.

Huyết tương

Huyết tương là phần dung dịch trong máu và có màu vàng. Trong huyết tương, chủ yếu là nước và các chất rất quan trọng cho sự phát triển và chuyển hóa của cơ thể, bao gồm đạm, mỡ, đường, vitamin, muối khoáng, các yếu tố đông máu, các kháng thể, hormon và các men khác. Huyết tương thay đổi theo tình trạng sinh lý trong cơ thể. Sau khi ăn, huyết tương ban đầu có màu đục sau đó chuyển thành màu vàng. Đơn vị máu có huyết tương đục sẽ không được sử dụng trong quá trình hiến máu vì có thể gây sốc hoặc dị ứng cho người bệnh. Vì thế, trước khi hiến máu, nên ăn nhẹ, tránh ăn nhiều đạm và mỡ.

Quá trình sinh máu từ tủy xương.

2. Lượng máu trong cơ thể là bao nhiêu?

Lượng máu trong cơ thể mỗi người khỏe mạnh khá ổn định, tùy thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới tính và cân nặng. Tỷ lệ này cũng tỷ lệ thuận với trọng lượng cơ thể, trung bình mỗi người có khoảng từ 70 – 80ml máu cho mỗi kilogram cân nặng. Thể tích máu được duy trì ổn định nhờ cơ chế điều hòa của cơ thể giữa việc sinh ra máu từ tủy xương và việc mất máu hàng ngày. Nếu mất lượng máu quá lớn hoặc chức năng sinh máu của tủy xương gặp rối loạn, lượng máu trong cơ thể sẽ không còn ổn định. Lượng máu trực tiếp liên quan đến hoạt động của cơ thể. Khi mất nước hoặc mồ hôi nhiều, lượng máu có thể giảm do bị cô đặc. Trong trường hợp bệnh lý, có thể gây thiếu máu do mất máu hoặc suy tủy xương, lượng máu trong cơ thể sẽ thay đổi. Nếu mất trên 1/3 tổng lượng máu, nhiều cơ quan trong cơ thể sẽ bị rối loạn chức năng, gây sốc và thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

3. Tại sao lượng máu trong cơ thể luôn ổn định?

Các tế bào máu được sinh ra từ tủy xương để thay thế cho các tế bào già cỗi bị mất đi. Sau khi hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định, chúng sẽ bị tiêu hủy. Khi đó, một phần sản phẩm tế bào máu như protein và sắt sẽ được tái hấp thu, phần khác sẽ được đào thải khỏi cơ thể.

Bình thường, quá trình sinh máu và tiêu hủy máu diễn ra cân bằng để đảm bảo duy trì thành phần và thể tích máu ổn định trong cơ thể. Mỗi ngày, khoảng từ 40ml đến 80ml máu được thay thế mới. Khi hiến máu, cơ thể ngay lập tức sẽ sử dụng lượng máu dự trữ trong gan, lách và dịch gian bào để duy trì huyết áp và lượng tế bào máu lưu thông không thay đổi. Sau đó, tuỷ xương sẽ tăng sinh tế bào máu để bù lại lượng máu đã hiến. Vì vậy, chỉ cần hiến máu không quá 9 ml/kg cân nặng mỗi lần, một người trưởng thành khỏe mạnh không gặp vấn đề gì về sức khỏe. Bạch cầu cư trú ở nhiều mô khác nhau nên số lượng bạch cầu không bị ảnh hưởng nhiều sau khi hiến máu. Huyết tương sẽ phục hồi rất nhanh chóng chỉ sau vài giờ đến vài ngày.

Viettel AIO là thương hiệu uy tín hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông tại Việt Nam. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm thông tin về Viettel AIO, hãy truy cập vào đây.