Chào các bạn độc giả yêu thiên văn! Hôm nay, chúng ta sẽ khám phá về những hình dạng độc đáo trong vũ trụ. Dù nằm ở những nơi xa xôi và thú vị đến đâu, thiên hà vẫn mang những hình cầu đầy bí ẩn.
TÓM TẮT
Sứ mệnh quan sát không gian
🔎 Xem thêm
Nhờ hệ thống kính viễn vọng trên Trái Đất và cả ngoài không gian, những nhà thiên văn học có thể quan sát những khu vực xa xôi của vũ trụ. Điều thú vị là nhiều thiên thể trong không gian có hình dạng hình cầu. Anjali Tripathi, một nhà vật lý thiên văn trong Chương trình Khám phá Ngoại hành tinh của NASA, đã chia sẻ: “Thật tuyệt vời khi những điều chúng ta biết về không gian đều có hình cầu.”
Lực hấp dẫn tạo nên hình cầu
Hiệu ứng làm tròn xuất phát từ lực hấp dẫn bản thân của vật thể. Khi một hành tinh hoặc mặt trăng tích lũy đủ khối lượng, lực hấp dẫn bản thân sẽ “nhào nặn” nó thành hình cầu. Trong vũ trụ, các vật thể hình thành sau vụ nổ Big Bang cách đây khoảng 13,8 tỷ năm. Các hạt bụi di chuyển trong các đám mây bụi khổng lồ và bắt đầu va chạm với nhau. Nếu va chạm đủ nhẹ, các hạt bụi sẽ hợp nhất. Những vụ va chạm liên tiếp tạo ra hiệu ứng quả cầu tuyết. Khi hành tinh tích lũy thêm khối lượng, lực hấp dẫn của nó càng tăng và hút thêm nhiều vật chất khác.
“Lực hấp dẫn hút mọi vật chất về phía trọng tâm. Tương tự như bồn rửa trong bếp, toàn bộ nước sẽ chảy xuống lỗ phía dưới. Trong trường hợp của các hành tinh, mọi mảnh vật chất đều cố gắng tới càng gần trọng tâm càng tốt”, nhà thiên văn Bruno Merin, người đứng đầu Trung tâm Dữ liệu Khoa học ESAC thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu, giải thích.
Hành tinh và hình dạng
Các hành tinh sẽ di dời vật chất xung quanh cho đến khi đạt trạng thái cân bằng, tức là trạng thái mà mọi thứ gần tâm nhất có thể. Hình dạng duy nhất đạt trạng thái cân bằng như vậy trong không gian là hình cầu. Sao Thủy và sao Kim là những hành tinh gần như hoàn hảo vì chúng thuộc loại hành tinh đá quay chậm. Các hành tinh băng cũng có xu hướng gần tròn hoàn hảo vì lớp băng phân bố rất đều.
Tuy nhiên, không phải tất cả các hành tinh đều có hình cầu hoàn hảo. Hai hành tinh khí khổng lồ, sao Mộc và sao Thổ, phình ra ở xích đạo vì tốc độ quay nhanh. Sao Thổ thậm chí trông giống một quả bóng rổ bị ai đó ngồi lên. Trái Đất cũng có một chút phình ra, chưa đến 1%, do lực ly tâm – lực hướng ra ngoài xuất hiện khi vật thể quay. Vì vậy, Trái Đất có dạng hình cầu hơi dẹt.
Hình dạng đặc biệt
Ngoài những hình cầu quen thuộc, vũ trụ còn tồn tại rất nhiều hình dạng khác nhau. Các tiểu hành tinh và sao chổi có thể mang bất kỳ hình dạng nào do chúng bị biến đổi khi va chạm và xoay trong không gian bên ngoài. Ví dụ, sao Hỏa có một mặt trăng hình củ khoai tây mang tên Phobos. Trên thực tế, chỉ khoảng 20 trong số gần 300 mặt trăng của hệ Mặt Trời được biết đến có hình dạng cầu, số còn lại có hình dạng đặc biệt hơn. Lý do là khối lượng nhỏ khiến chúng không có đủ lực hấp dẫn để tạo ra hình dạng tròn đều.
Hãy cùng Viettel AIO khám phá những bí ẩn về không gian và hình dạng độc đáo của những thiên thể trong vũ trụ nhé!
Bài viết liên quan: