Bạn có thắc mắc về việc “Bát hương nên để trước hay sau mâm ngũ quả?” và muốn biết cách sắp xếp mâm ngũ quả và các đồ vật thờ cúng khác sao cho hợp phong thủy, mang lại bình an và may mắn? Đừng lo, Vạn An Lộc sẽ giúp bạn tìm câu trả lời.
TÓM TẮT
1. Vai trò của mâm ngũ quả trong văn hóa thờ cúng người Việt
🔎 Xem thêm
1.1. Ý nghĩa của mâm ngũ quả
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là nét đẹp văn hóa của người Việt. Việc thờ cúng và chăm sóc không gian bàn thờ để đẹp mắt và hợp phong thủy là điều quan trọng đối với người Việt.
Bàn thờ thường được bày trí với nhiều đồ vật thờ cúng nhằm tạo nên không gian ấm cúng, tràn đầy, đủ đầy và thẩm mỹ. Một trong những đồ vật thờ cúng phổ biến là mâm ngũ quả. Ý nghĩa của mâm ngũ quả là gì?
Mâm ngũ quả là bày biện 5 loại quả với 5 màu sắc khác nhau, hài hòa và đẹp mắt để dâng lên bàn thờ trong các dịp cúng bái như rằm tháng, mùng Một, Tết, giỗ chạp…
Có nhiều nguyên tắc về phong thủy và ngũ hành được áp dụng trong cách bày mâm ngũ quả. Kim, Mộc, Thủy, Hỏa và Thổ được đại diện bởi năm màu sắc khác nhau trên mâm ngũ quả. Ý nghĩa của mâm ngũ quả trong thờ cúng là:
- 5 loại quả thể hiện thành quả lao động, dùng để dâng lên đất trời để cầu mong cuộc sống tốt đẹp, mùa màng bội thu và sự nghiệp thành công.
- Từ “ngũ” trong ngũ quả cũng thể hiện nguyện vọng của người Việt là cầu hú, quý, thọ, khang, ninh.
- Các loại trái cây là biểu tượng cho sự sung túc, tràn đầy và sự tái sinh.
1.2. Mâm ngũ quả theo từng vùng miền
Cách sắp xếp và lựa chọn quả trên mâm ngũ quả cũng có thể khác nhau theo từng vùng miền.
- Ở miền Bắc: Chuối và bưởi là hai loại quả không thể thiếu trên mâm ngũ quả. Chuối mang ý nghĩa cầu mong bình an, bảo vệ từ trời phật, ban bình an. Bưởi mang ý nghĩa cầu mong may mắn trong năm mới. Xung quanh bày đào, hồng, quýt để tạo nên một mâm ngũ quả đẹp mắt.
- Ở miền Trung: Cách sắp xếp mâm ngũ quả ở miền Trung tương tự như ở miền Bắc. Những quả to và nặng được đặt ở chính giữa để nâng đỡ các quả nhỏ hơn. Xung quanh bày các quả nhỏ như xoài, táo, cam, bưởi, dứa, mãng cầu… Mâm ngũ quả ở miền Trung thường có nhành cúc để làm cho mâm trở nên hài hòa hơn.
- Ở miền Nam: Mâm ngũ quả ở miền Nam thường bày theo hình tháp và sử dụng 5 loại quả tương ứng như: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài và sung. Miền Nam không bày mâm ngũ quả xen kẽ bằng cách trống trải như miền Bắc và miền Trung.
2. Giải đáp thắc mắc “Bát hương nên để trước hay sau mâm ngũ quả?”
Trong quá trình bày biện bàn thờ để thờ cúng, có nhiều đồ vật khiến gia chủ lúng túng trong việc sắp xếp. Đặc biệt, nhiều người đặt câu hỏi: “Bát hương nên để trước hay sau mâm ngũ quả?” hoặc “Mâm ngũ quả có nên cao hơn bát hương không?”.
Thực tế, bát hương đúng là được đặt ở trung tâm bàn thờ, vị trí thiêng liêng, hội tụ đầy đủ tinh túy của đất trời. Hai bên bát hương là đèn dầu hoặc nến. Mâm ngũ quả sẽ đặt trước, bát hương đặt sau, theo hướng người cúng bái nhìn về phía bàn thờ.
Lý giải cho việc sắp xếp này là: Trong thời đại phong kiến, vị vua chúa thường ngồi cạnh một chiếc bàn nhỏ. Trên bàn này được bày biện rượu, trà và mâm ngũ quả một cách khéo léo. Mâm ngũ quả không chỉ thể hiện lòng hiếu khách mà còn tránh việc quay lưng khi đón tiếp khách quý.
Cách bày trí này đã trở thành phần của tiềm thức người Việt sau hàng ngàn năm. Họ luôn tin rằng “trần sao âm vậy”. Do đó, việc đặt bát hương trước mâm ngũ quả thể hiện lòng hiếu kính, hiếu nghĩa và biết ơn tổ tiên. Đồng thời, mâm ngũ quả còn là cầu mong cho con cháu được tổ tiên luôn phù hộ, đồng trì và theo dõi.
3. Cách đặt bát hương đúng so với mâm ngũ quả
Hầu hết người Việt đặt bát hương ở trước mâm ngũ quả. Tuy nhiên, ở một số nơi, mâm ngũ quả và bát hương có thể nằm ngang nhau, nhưng vẫn giữ vị trí của mâm ngũ quả phía trước. Có thể bày mâm ngũ quả chếch sang trái phía trước bát hương (ở tỉnh Hòa Bình).
Ngoài ra, cách sắp xếp mâm ngũ quả còn phụ thuộc vào kích thước bàn thờ:
- Kích thước lớn: Đặt mâm ngũ quả phía trước và bát hương phía sau. Có thể bày thêm các đồ cúng khác như ống hương, đèn thờ, lọ lộc bình, bộ chóe, bát sâm…
- Kích thước trung bình: Đặt bát hương phía trước và mâm ngũ quả phía sau để tiện lợi cho việc thờ cúng.
- Kích thước nhỏ: Bát hương đặt ngang hoặc lệch sang hai bên so với mâm ngũ quả.
- Bàn thờ treo tường: Tùy thuộc vào kích thước, mâm ngũ quả có thể không cần sắp xếp. Nếu bàn thờ lớn, đặt mâm ngũ quả phía trước và bát hương phía sau.
- Bàn thờ Phật: Đặt bát hương ngang hoặc lệch sang hai bên một chút.
Đó là tất cả những gì Vạn An Lộc muốn chia sẻ về câu hỏi “Bát hương nên để trước hay sau mâm ngũ quả?” và những gợi ý về cách sắp xếp hợp phong thủy cho bàn thờ. Hi vọng sẽ giúp bạn trang trí không gian bàn thờ thật đẹp và thu hút tài lộc.
Bài viết liên quan: