Việt tel AIO – Cuộc hành trình đầy kỳ diệu của loài người đã làm say mê hàng triệu khán giả qua bộ phim tài liệu khoa học “The Incredible Human Journey”. Được giới thiệu bởi Tiến sĩ Alice Roberts, nhà giáo, nhà nghiên cứu hàng đầu về Kết nối Cộng đồng trong Khoa học tại Đại học Birmingham, Anh quốc, bộ phim đã chiếu lần đầu trên đài BBC vào tháng 5 và 6 năm 2009.
TÓM TẮT
Phần I: Rời khỏi châu Phi (Out of Africa)
🔎 Xem thêm
Homo sapiens xuất hiện ở Đông Phi
Theo các nhà khoa học, loài người đã tiến hóa từ vượn người qua 3 giai đoạn: Homo habilis (Người Khéo léo), Homo erectus (Người Đứng thẳng), và Homo sapiens (Người Tinh khôn, người Hiện đại). Vượn người ở phương Nam (Australopithecus) là dạng vượn người đầu tiên, sống cách đây ít nhất 3 – 4 triệu năm. Đại diện nổi tiếng của loại vượn người này là Lucy (Australopithecus afarensis), được phát hiện vào năm 1974, niên đại khoảng 3,85 – 2,95 triệu năm.
Cách đây khoảng 3,0 – 1,5 triệu năm, khi vượn người biết chế tạo công cụ, nhóm con người đầu tiên được đặt tên là Homo habilis. Họ biết chế tạo công cụ dùng để đập hạt, cắt thịt, và có khả năng sáng tạo hơn dạng vượn người.
Cách đây 1,8 triệu năm, con người tiến hóa hơn biết dùng lửa và chế tạo các công cụ cắt phức tạp hơn, được gọi là Homo erectus. Loài này bắt nguồn từ châu Phi và lan tỏa tới nhiều nơi trên thế giới. Cuối cùng, khoảng 200.000 năm trước, Homo sapiens xuất hiện và trông giống loài người như ngày nay, đã biết mặc quần áo.
Người Tinh khôn đã rời khỏi châu Phi như thế nào
Tiến sĩ Alice Roberts đã đến Namibia, nơi có người Bụi rậm Kalahari, bộ tộc săn bắn hái lượm cuối cùng trên châu Phi. Cô đã theo họ đi săn và tìm hiểu về cách người Tinh khôn đã tiến hóa thích nghi với lối sống săn bắt hái lượm. Các cơ thể của người Tinh khôn đã được thiết kế để chiến đấu với các con thú, với nhiều cơ chế làm cho sức khỏe họ dẻo dai hơn. Họ có khả năng tiết ra mồ hôi để làm giảm nhiệt độ cơ thể, nhờ đó họ có thể chạy lâu mà không mệt. Họ cũng có lòng bàn chân vòm cong giúp di chuyển linh hoạt và phát triển cơ mông săn chắc từ việc thường xuyên chạy. Ngoài ra, người Tinh khôn còn biết sử dụng ngôn ngữ, lên kế hoạch cho buổi đi săn, và có nhiều kỹ năng khác giúp họ thích nghi với lối sống săn bắt hái lượm.
Tiếp theo, Tiến sĩ Alice Roberts đến Ethiopia và thăm di chỉ Omo, nơi tìm thấy mẫu vật con người hiện đại về mặt giải phẫu sớm nhất. Cô cũng thăm hang động ở Pinnacle Point, nơi người hiện đại đã sống. Nhờ những nghiên cứu này, cô đưa ra giả thuyết rằng tất cả người ngoài châu Phi có thể là hậu duệ từ một nhóm nhỏ duy nhất từ châu Phi, những người đã rời lục địa hàng chục ngàn năm trước. Con đường di cư của họ được cho là từ châu Phi qua vùng Sinai vào bán đảo Ả Rập. Sự tìm thấy hầm mộ niên đại 100.000 năm ở hang Skul, Israen, và các dụng cụ đá ở Oman và thung lũng sông Somerset ở Lưỡng Hà cũng là những bằng chứng cho giả thuyết này.
Phần II: Người Tinh khôn đến châu Á
Tiến sĩ Alice Roberts tiếp tục hành trình qua Siberia và thăm một cộng đồng dân bản địa người Evenki, người vẫn sinh sống nhờ săn bắn tuần lộc. So sánh với người châu Phi, cuộc sống của người Evenki trong khí hậu lạnh giá khắc nghiệt là khác biệt. Cô tự hỏi làm thế nào người châu Phi cổ đại đã thích nghi được với khí hậu Bắc Á lạnh giá và tại sao người châu Á trông khác với người châu Phi. Cô cũng nêu ra giả thuyết về nguồn gốc đa vùng của người hiện đại được hỗ trợ bởi nhà khoa học tại Trung Quốc. Cô tiếp tục đi qua hang động Zhoukoudian (Chu Khẩu Điếm), nơi phát hiện Người vượn Bắc Kinh, tổ tiên của người Trung Quốc. Cô cũng trao đổi với nhà di truyền học Trung Quốc Jin Li (Kim Lực), người đã nghiên cứu lấy mẫu ADN từ hơn 12.000 cá thể sống trên khắp Trung Quốc từ 160 nhóm dân tộc. Kết quả nghiên cứu cho thấy người Trung Quốc hiện đại không phải là hậu duệ từ người Neanderthal mà là từ người Homo erectus bản địa ở Trung Quốc.
Sau đó, Tiến sĩ Alice Roberts tiếp tục hành trình vào châu Âu. Đến vùng Đông Transylvania, cô thăm hang Pestera cu Oase, nơi phát hiện sọ Homo sapiens niên đại 40.000 năm tuổi, được đặt tên là sọ Oase. Cô cũng dọc theo sông Danube và đi qua eo biển Bosphorus để tiến vào châu Âu. Trên con đường này, cô đã khám phá những di tích và bằng chứng cho việc người Tinh khôn đã tiến vào châu Âu từ châu Phi khoảng 45.000 năm trước.
Khi người Tinh khôn tiến vào châu Âu, họ đã gặp phải người Neanderthal, chủ của vùng đất này. Điều đặc biệt là người Neanderthal và người Tinh khôn đã cùng sống ở thung lũng Lohne. Nhưng nhờ sự sáng tạo và khả năng tiến bộ cao hơn, người Tinh khôn đã thích nghi hiệu quả hơn và tạo ra những công cụ hiệu quả hơn so với người Neanderthal. Dần dần, người Neanderthal bị thu hẹp dân số và cuối cùng tuyệt chủng.
Tiến sĩ Alice Roberts cũng đề cập đến những thay đổi về di truyền và văn hóa để thích nghi với khí hậu khắc nghiệt của châu Âu. Người châu Âu có màu da trắng hơn do ánh sáng mặt trời ít hơn tại đây, cũng như thiếu vitamin D khi không tiếp xúc đủ với ánh sáng mặt trời. Cuối cùng, cô cũng đề cập đến những di tích văn minh thú vị như hang đền Göbekli Tepe ở Thổ Nhĩ Kỳ, cho thấy sự ra đời của ngành nông nghiệp và thay đổi hoạt động xã hội.
Viettel AIO hy vọng rằng bài viết này đã giúp bạn hiểu thêm về cuộc hành trình kỳ diệu của loài người. Đừng quên truy cập vào Viettel AIO để tìm hiểu thêm thông tin về chúng tôi và các sản phẩm công nghệ tiên tiến của chúng tôi.
Bài viết liên quan: