Cây xạ đen không chỉ là một loại cây thân gỗ và dây leo, mà còn là một dược liệu có công dụng hỗ trợ điều trị nhiều bệnh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cây xạ đen, từ đặc điểm sinh học cho đến các loại cây xạ khác nhau và công dụng của chúng. Tìm hiểu ngay thôi nào!
TÓM TẮT
Một số đặc điểm sinh học của cây xạ đen
🔎 Xem thêm
Cây xạ đen là loại cây thân gỗ và dây leo, có sức mọc mạnh mẽ và thông thoáng. Khi còn non, cây không có lông và có màu xám nhạt. Khi trưởng thành, cây có nhiều lông và có màu xanh nâu, tạo nên vẻ đẹp tự nhiên và hoang dã.
Lá cây xạ đen có hình bầu dục, nhọn ở đầu, và mọc so le. Chiều dài của lá khoảng 7 – 12cm và chiều rộng khoảng 3 – 5cm. Lá có răng cưa ngắn ở mép, tạo nên một vẻ đẹp đặc trưng cho cây.
Hoa của cây xạ đen có màu trắng và thường mọc từng chùm ở ngọn lá hoặc nách. Mỗi chùm hoa dài khoảng 5 – 10cm và có cuống hoa ngắn. Quả của cây xạ đen có hình như quả trứng, dài khoảng 1cm và thường có màu xanh. Khi quả chín, chúng chuyển sang màu vàng và tách thành 3 mảnh. Cây xạ đen ra hoa vào tháng 3 – 5 và đậu quả khoảng từ tháng 8 – 12.
Cây xạ đen có mấy loại, phân biệt như thế nào?
Muốn phân biệt cây xạ đen và các loại cây xạ khác nhau, bạn có thể dựa vào đặc điểm hình thái của cây. Dưới đây là những loại cây xạ khác nhau và cách phân biệt chúng:
-
Cây xạ đen: Cây có nhựa đen trong thân nhưng ít. Khi phơi khô, thân cây có mùi thơm, lá có mùi thuốc và không bị vỡ vụn khi được phơi đủ nắng.
-
Cây xạ trắng: Hình thái bên ngoài gần giống với cây xạ đen, nhưng lá có màu xanh nhạt hơn và không có răng cưa ở mép. Thân cây xạ trắng không có nhựa đen như cây xạ đen. Đặc biệt, khi phơi khô, cả thân cây và lá xạ trắng đều không thơm.
-
Cây xạ đỏ: Đây là loài cây cùng họ với cây xạ đen. Từ gốc đến ngọn của cây có màu đỏ. Lá cây xạ đỏ cũng không có răng cưa. Nếu vò nát lá xạ đỏ, bạn sẽ ngửi thấy mùi thơm. Hoa xạ đỏ hình thù gần giống hoa xạ đen, nhưng có màu đỏ.
-
Cây xạ vàng: Thân cây xạ vàng to hơn so với cây xạ đen, lá cây không có răng cưa và tương đối mỏng. Nếu phơi khô, lá rất dễ giòn và nát. Cả phần lá và thân cây xạ vàng đều không có mùi thơm.
Như vậy, với vấn đề “cây xạ đen có mấy loại”, có thể trả lời rằng có 4 dòng cây xạ khác nhau. Tuy nhiên, chỉ có loại cây xạ đen duy nhất có công dụng hỗ trợ điều trị bệnh gan nhiễm mỡ, huyết áp cao, ung thư, và nhiều bệnh khác.
Công dụng của cây xạ đen là gì?
Cây xạ đen được nhiều người gọi là cây ung thư vì thành phần hóa học của nó có chứa chất ức chế tế bào ung thư, đặc biệt là trong trường hợp ung thư phổi và ung thư gan. Một số thành phần hóa học của cây xạ đen bao gồm polyphenol, sesquiterpene, triterpene, tanin, quinone, axit amin, flavonoid, v.v…
Nhờ những thành phần này, cây xạ đen có nhiều tác dụng chữa bệnh:
-
Ngăn ngừa khối u: Polyphenol, quinone và flavonoid là những hợp chất có trong cây xạ đen, giúp ức chế sự phát triển của tế bào ung thư và làm cho chúng dễ bị tiêu huỷ, ngăn không cho khối u hình thành hoặc di căn.
-
Chống oxy hóa: Cây xạ đen có chứa các chất hóa học chống lại gốc tự do và làm giảm tác hại của gốc tự do đối với tế bào.
-
Chống nhiễm khuẩn: Hợp chất saponin triterpenoid trong cây xạ đen có thể bảo vệ cơ thể trước sự xâm nhập của vi khuẩn.
Theo Đông y, xạ đen là dược liệu có tính hàn, vị đắng và hơi chát, có công dụng:
-
Điều trị viêm – xơ gan, vàng da do gan nhiễm mỡ.
-
Tiêu viêm, giải độc, tiêu trừ mụn nhọt.
-
Hoạt huyết, điều hòa huyết áp.
-
An thần, giải tỏa căng thẳng, tăng đề kháng.
-
Điều trị khối u.
-
Chữa đau cột sống và xương khớp.
Bài thuốc chữa bệnh sử dụng dược liệu cây xạ đen
- Thanh nhiệt, thông kinh, lợi tiểu:
- Thành phần: 12g kim ngân hoa, 15g xạ đen.
- Cách làm: Dược liệu đem phơi khô, sao vàng rồi hãm như hãm trà để lấy nước uống hết trong ngày.
- Tăng đề kháng, giảm căng thẳng:
- Thành phần: 15g mỗi vị: nấm linh chi, xạ đen, giảo cổ lam.
- Cách làm: Sắc dược liệu lấy nước uống trong ngày.
- Hỗ trợ điều trị bệnh về gan:
- Thành phần: 10g mật nhân, 30g cà gai leo, 50g thân và lá xạ đen, 2 lít nước.
- Cách làm: Toàn bộ dược liệu đem rửa sạch, cho vào ấm đun cùng 2 lít nước. Khi còn khoảng 500ml, chắt nước để uống trong ngày.
- Giải độc gan, ngừa ung thư, hỗ trợ tiêu hóa:
- Thành phần: 100g xạ vàng, 100g xạ đen, 30g cây B1, 20g kê huyết đằng, 1.5 lít nước.
- Cách làm: Dược liệu đem rửa sạch và sắc lấy nước uống.
- Cầm máu, chữa mụn nhọt:
- Dược liệu: 3 – 5 lá xạ đen tươi.
- Cách làm: Rửa sạch lá xạ đen tươi rồi giã nát để đắp lên vết thương, sau đó dùng gạc y tế băng lại.
- Hỗ trợ điều trị bệnh ung thư phổi, ung thư gan:
- Dược liệu: 50g mỗi vị: hoàn ngọc, xạ đen; 20g bạch hoa xà; 10g bán chi liên.
- Cách làm: Sắc toàn bộ dược liệu lấy nước uống sau bữa ăn 20 phút, mỗi ngày 2 lần.
Một số lưu ý khi dùng cây xạ đen chữa bệnh
Để sử dụng cây xạ đen đúng cách và đạt được hiệu quả tốt nhất, bạn cần lưu ý:
-
Chỉ sử dụng đúng liều lượng được khuyến cáo để tránh tình trạng lạm dụng gây hoa mắt, chóng mặt, hạ huyết áp.
-
Nước hoặc trà hãm từ cây xạ đen cần pha với lượng vừa đủ và chỉ dùng trong ngày. Nếu để qua đêm sử dụng có thể bị đi ngoài, đau bụng, đầy bụng.
-
Khi dùng xạ đen chữa bệnh có thể buồn ngủ vì xạ đen có tác dụng an thần.
-
Không dùng xạ đen cho người bị bệnh thận để tránh bị suy thận.
-
Không dùng xạ đen cho trẻ dưới 5 tuổi, người đang cho con bú hoặc thai phụ.
-
Không dùng xạ đen khi ăn đồ lên men, đồ uống có cồn, rau muống, măng chua, đậu xanh, cà pháo,… để đảm bảo hiệu quả điều trị.
-
Nếu đang điều trị bằng thuốc Tây, hãy dùng xạ đen ít nhất 30 phút sau khi dùng thuốc Tây để tránh tương tác thuốc.
Như vậy, đây là những điều bạn cần biết về cây xạ đen và công dụng của nó. Đừng quên tìm nơi uy tín để mua dược liệu chất lượng và luôn tham khảo ý kiến chuyên môn của thầy thuốc trước khi sử dụng xạ đen để chữa bệnh.
Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc muốn thăm khám sức khỏe, hãy liên hệ với chúng tôi tại Hệ thống Y tế MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56 để được xác nhận lịch hẹn nhanh chóng.
Hãy truy cập Viettel AIO để biết thêm thông tin!
Bài viết liên quan: