Khám phá vẻ đẹp bí ẩn của thế giới rắn đang chờ đón bạn ở Việt Nam. Với hơn 200 loài rắn khác nhau cư ngụ tại Việt Nam, đôi khi bạn sẽ có sự “ghé thăm” xung quanh nhà mà không biết chúng có độc hay không. Đừng lo, chúng tôi sẽ giúp bạn tìm hiểu về một số loài rắn thường gặp ở Việt Nam để tránh những nguy hiểm không đáng có.
I- THÔNG TIN TỔNG QUAN VỀ LOÀI RẮN
🔎 Xem thêm
Nguồn gốc
Theo nghiên cứu của nhà khoa học, tổ tiên của loài rắn liên quan tới nhóm bò sát biển Mosasaur đã tuyệt chủng, chúng có nhiều đặc điểm tương đồng. Một nhóm khác cho rằng, đặc điểm trên cơ thể giống nhau. Năm 2015, một hóa thạch 113 triệu năm tuổi rắn 4 chân được phát hiện, cho thấy các đặc điểm chúng có nhiều điểm tương đồng với rắn ngày nay. Hiện nay các họ của loài rắn được phân bổ tại khắp nơi trên thế giới và trong đó có Việt Nam.
Đặc điểm hình thái
Rắn là tên gọi chung chỉ một nhóm loài động vật bò sát không chân, ăn thịt, có thân hình dài. Chúng thuộc phân bộ Serpentes, là động vật có xương sống, có màng ối và ngoại nhiệt với các lớp váy xếp chồng lên nhau để che phủ và bảo vệ cơ thể.
Nhiều loài rắn có sọ cùng với nhiều khớp nối hơn là các tổ tiên xa xưa. Chúng là động vật dạng thằn lằn, do đó mà chúng có thể nuốt các con mồi to lớn hơn nhiều lần so với kích thước của chúng với các quai hàm linh động. Các cơ quan như thận được sắp xếp theo kiểu chồng chéo để thích nghi với cơ thể thon dài của rắn. Chúng có một phổi hoạt động và duy trì một đai chậu. Trong cơ thể còn có cặp vuốt dạng vết tích ở một trong hai bên lỗ huyệt.
Tập tính của loài rắn
- Thời gian hoạt động: Chúng có thể hoạt động ban ngày, ban đêm hoặc cả hai. Riêng với loài rắn hổ mang non sẽ hoạt động ban ngày, loài trưởng thành hoạt động ban đêm.
- Nơi sống: Chúng tập trung ở vùng núi cao, bởi ở đó có môi trường thuận lợi và không bị tác động bởi con người.
- Nuốt mồi: Chúng có khả năng nuốt con mồi to lớn hơn so với kích thước cơ thể của chúng.
- Sinh sản: Đa số loài rắn ở Việt Nam đẻ trứng, chúng không làm tổ mà chọn nơi yên tĩnh và an toàn để sinh sản.
- Lột xác: Chúng mất khoảng 20-80 ngày để lột xác một lần tùy theo độ tuổi, kỳ hoạt động và trạng thái sức khỏe.
- Sử dụng nước: Rắn uống nước trong kỳ hoạt động, đặc biệt trong mùa hè.
- Mùa giao phối: Sau kỳ ngủ đông, rắn sẽ ra ngoài để sưởi ấm và kiếm ăn. Tháng 3 là thời điểm chúng tìm nhau để giao phối.
- Tìm bắt con mồi: Các loài rắn sẽ chủ động đi tìm nguồn thức ăn trong nơi sinh sống.
- Tự vệ: Rắn mẫn cảm với những chấn động truyền qua đất tới thân và tai trong của chúng.
II- CÁC LOẠI RẮN THƯỜNG XUẤT HIỆN TẠI VIỆT NAM
Các loài rắn không độc thường gặp
Rắn nước: Rắn nước là loài phổ biến nhất tại hành tinh chúng ta. Chúng bao gồm 304 chi với 1938 loài, chiếm khoảng ⅔ tổng số loài rắn được tìm thấy. Kích thước trung bình dài từ 60-150cm và nặng từ 90-900g. Chúng không tấn công con người và thường rất hiền. Có tuổi thọ trung bình từ 6-8 năm và được sử dụng để làm nuôi kiểng hoặc thực phẩm.
Rắn hổ trâu (rắn hổ hèo): Rắn hổ trâu là loài rắn rất lành được nuôi để phát triển kinh tế. Chúng được tìm thấy nhiều tại khu vực Đông Nam Á và Nam Á. Chúng có tập tính hoạt động cả ngày lẫn đêm với mục tiêu săn chuột, rắn, cóc,… Chiều dài trung bình từ 1,5m-1,95m và kỉ lục có con lên tới 3,7m.
Rắn ri voi: Rắn ri voi là loài rắn rất hiền lành, được nuôi chủ yếu để lấy thịt. Thịt của chúng dày chắc và thơm. Kích thước cơ thể lớn với cân nặng có thể lên tới 7-8kg. Chúng không có nọc độc và có tuổi thọ lên tới 10 năm.
Rắn ri cá: Loài rắn này có kích thước khá lớn, đầu rộng và to, thân lớn với các vảy gồ. Rắn ri cá có màu đỏ và có các vạch ngang màu vàng nhạt. Chúng có tập tính ăn đêm, hiền lành và sống phần lớn ở vùng sông nước, ao bèo. Không có nọc độc và không gây hại cho con người.
Các loài rắn độc thường gặp
Rắn lục: Rắn lục là loài rắn phổ biến ở Việt Nam. Chúng có màu thân nâu đen hoặc xanh lục, có vằn là đặc điểm để nhận dạng loài rắn này. Chúng thường sống ở khu vực rừng núi, ẩm thấp hoặc trên thân cây. Nọc độc của chúng tấn công vào hệ thần kinh, tim và máu, gây nguy hiểm cho con người ngay chỉ trong một thời gian ngắn.
Rắn hổ mang: Rắn hổ mang được biết đến là loài rắn độc và nguy hiểm nhất trên thế giới. Chúng thường sống ở khu rừng nhiệt đới sâu và hoang dã. Chiều dài trung bình của chúng từ 3-4m, nặng tới 5-6kg, có con có thể đạt tới gần 7m và 35kg. Nọc độc của rắn hổ mang là độc tố thần kinh và có khả năng gây tử vong. Một lượng nọc độc nhỏ có thể khiến 30 người tử vong trong thời gian ngắn nếu không được điều trị kịp thời.
Rắn cạp nong: Rắn cạp nong được tìm thấy ở các vùng nhiệt đới gió mùa đặc biệt là Trung Quốc và Đông Nam Á. Màu sắc đặc trưng của chúng là các dải màu đen vàng, có một số loài màu đen, trắng. Nọc độc chủ yếu chứa độc tố thần kinh, làm ảnh hưởng tới hoạt động của nơ ron thần kinh trong cơ thể con người. Khi bị rắn cạp nong tấn công, cơ thể con người có thể xuất hiện cảm giác co rút và tê cứng hoặc liệt.
Rắn cạp nia: Rắn cạp nia thường được tìm thấy ở một số nước Đông Nam Á như Lào. Chúng có chiều dài trung bình khoảng 1m. Rắn cạp nia rất độc, chỉ cần một vết cắn, tỉ lệ tử vong của con người sẽ lên tới 80% nếu không có biện pháp chữa trị kịp thời.
Rắn lục sừng: Loài rắn này có tên khoa học là Trimeresurus cornutus, chúng được tìm thấy nhiều ở vườn quốc gia Bạch Mã và vùng Bắc Bộ của Việt Nam. Có thể dễ dàng phân biệt chúng bởi trên đầu của loài rắn này có hình tam giác và phân biệt ràng với phần cổ.
Chúng có chiều dài khoảng 50cm, nọc độc của chúng được xếp vào danh sách một trong những rắn độc và nguy hiểm nhất VIệt Nam. Vì thế nên chúng được gọi là rắn quỷ.
Rắn biển: Rắn biển là nhóm rắn độc sinh sống dưới nước. Đặc điểm nhận dạng của chúng là cơ thể cấu tạo theo chiều ngang, dẹt giống như lươn biển. Nọc độc của rắn biển thường chứa mức độ độc tố cao. Tại Việt Nam, rắn biển còn có tên gọi khác nhau như rắn đẻn biển, rắn đẻn,… và chúng có mặt ở nhiều vùng biển nước ta.
Rắn Chàm quạp: Rắn Chàm quạp còn được gọi là rắn lục nưa. Loài này có màu giống màu của lá hoặc cành cây khô, rất dễ ngụy trang để săn mồi và lẩn trốn kẻ thù. Chúng thường xuất hiện ở vùng Đông Nam Bộ. Chúng có nọc rất độc và được coi là loại cực hiếm ở Việt Nam. Độc tố chỉ xếp sau rắn biển. Chúng có màu nâu, dài từ 0,2-1m, nặng 100-2000g, đầu tam giác, trên cơ thể có màu nâu đối xứng như cánh bướm. Sau khi tấn công con người, chúng sẽ nằm yên tại chỗ, không di chuyển nên được nhận diện dễ dàng hơn.
Đó là những loài rắn thường xuất hiện tại Việt Nam. Khi bắt gặp một trong số các loài rắn trên, hãy bình tĩnh và nhẹ nhàng rời khỏi để tránh kích động chúng. Đa phần chúng không tấn công con người và chỉ tấn công khi cảm thấy có mối đe dọa. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có những kiến thức bổ ích về các loài rắn tại Việt Nam.
Bài viết liên quan: