Các loài kiến thường gặp ở Việt Nam

Nếu bạn sống ở Việt Nam, chắc hẳn đã từng bắt gặp các con kiến ở nhiều địa điểm khác nhau. Kiến là một trong những loài côn trùng rất phổ biến và có mặt ở khắp mọi nơi trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa biết được sự khác biệt giữa các loài kiến và đặc biệt là những loài kiến thông dụng ở Việt Nam. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về các loài kiến thường gặp ở Việt Nam. Mời các bạn cùng tìm hiểu nhé.

TÓM TẮT

1 Các loài kiến và thông tin về chúng
2 CÁC LOÀI KIẾN THƯỜNG GẶP Ở VIỆT NAM

Các loài kiến và thông tin về chúng

Kiến có tên khoa học là Formicidae, là một họ côn trùng thuộc bộ Cánh màng. Các loài trong họ này có tính xã hội cao, sống thành tập đoàn lớn có hàng triệu con. Một số tập đoàn kiến thậm chí có thể lan tràn trên một khu vực đất rất rộng, hình thành nên những siêu tập đoàn. Các tập đoàn kiến đôi khi được coi là các siêu cơ quan vì hoạt động như một thực thể duy nhất.

Phân bố và đa dạng hóa

Kiến được tìm thấy trên tất cả các lục địa trên thế giới, trừ Nam Cực. Chỉ có một vài quần đảo lớn như Greenland, Iceland, Polynesia và Hawaii không có các loài kiến bản địa. Kiến đóng góp khoảng 15-20% tổng sinh khối động vật đất liền, cao hơn cả sinh khối của động vật có xương sống.

Kích thước của kiến dao động từ 0,75 đến 52 milimét, với loài lớn nhất là Titanomyrma giganteum, kiến chúa có chiều dài 6 xentimét và sải cánh 15 xentimét. Màu sắc của kiến cũng rất đa dạng, hầu hết chúng có màu đỏ hoặc đen, nhưng một số loài có màu lục và các loài ở vùng nhiệt đới có ánh kim loại. Đã phát hiện hơn 15.000 loài kiến (ước tính khoảng 22.000 loài), với sự đa dạng lớn nhất ở các vùng nhiệt đới.

Tổ kiến

Thông thường có khoảng 100.000 con kiến trong một đàn, nhưng chỉ có một con kiến chúa. Công việc của những con kiến thợ là chăm sóc kiến chúa, ấp trứng, chuyển trứng, nuôi kiến con, tìm kiếm thức ăn, đào đất xây dựng tổ, và canh gác tổ (kiến lính). Tất cả những con kiến thợ này đều là kiến cái nhưng chúng không thể sinh sản được vì cơ cấu giới tính của chúng chưa phát triển đầy đủ. Các con kiến trong mỗi tổ phân biệt giống loài với những con cùng loài khác tổ bằng mùi.

Kiến chúa cái sống trong phòng chúa ở giữa tổ, chuyên đẻ trứng suốt đời. Những trứng đó sau này sẽ trở thành những con lao động của tổ.

Kiến lính là những con kiến đóng vai trò canh gác tổ. Chúng không chiếm số lượng quá lớn trong tổ và nhiệm vụ của chúng là chỉ để bảo vệ tổ. Kiến thợ phát triển rất nhanh và giúp bảo vệ tổ bằng cách tiêm hoặc cắn axit vào kẻ thù. Ngoài ra, chức năng của kiến lính là đuổi các con kiến khác ra khỏi tổ của mình.

Cấu tạo cơ thể kiến

Tương tự như cấu tạo thường thấy của các loài côn trùng, cấu tạo cơ thể kiến được chia thành 3 phần: đầu, ngực và bụng. Kích thước của kiến lớn nhất có thể đạt 2,5cm, trong khi loài nhỏ nhất chỉ từ 0,1cm.

Phần đầu của kiến có 2 cặp ăng-ten, mắt và miệng. Cặp ăng-ten nhận nhiệm vụ cảm nhận mùi vị và nhận biết môi trường xung quanh. Chúng có thể chuyển động liên tục để định hướng tìm kiếm thức ăn.

Phần ngực của kiến có 3 cặp chân. Phần dưới cùng của chân có dạng cái móc giúp chúng leo trèo vô cùng dễ dàng. Đa phần các loài kiến không có cánh, tuy nhiên, kiến chúa và kiến đực lại là ngoại lệ, chúng có 1 cặp cánh ở ngực dùng cho giao phối.

Phần bụng là nơi tập trung nhiều cơ quan của kiến, bao gồm cơ quan tiêu hóa và sinh sản. Hầu hết phần bụng của kiến có kim châm, là vũ khí cực kỳ lợi hại để tự vệ và bảo vệ tổ.

Vòng đời của kiến

Hầu hết các loài kiến không có cánh. Khi sống trong tổ trong thời gian dài và được che chở, tổ sẽ tạo ra cánh cho chúng. Trong một khoảng thời gian ngắn mỗi năm, thường là vào những mùa ấm áp hay oi bức, kiến bay đầy trời. Những con kiến đó là các con đực và cái đã trưởng thành và có thể sinh sản. Sau khi hoàn thành quá trình giao phối, con đực chết và cánh của chúng rụng xuống cộng với phần cơ bắp chính là nguồn thức ăn duy trì sự sống cho con cái trong việc sinh sản ra những con kiến thợ đầu tiên. Các con kiến thợ này đi kiếm ăn để nuôi các con đẻ sau này và nuôi kiến chúa.

Một số kiến thợ trở thành kiến bảo vệ tổ, chúng tăng trưởng rất nhanh và giúp bảo vệ tổ bằng cách tiêm hoặc cắn axit vào kẻ thù. Một số loài khác sử dụng răng để đuổi các con kiến khác khỏi tổ của mình.

Thức ăn

Kiến ăn nhiều loại thức ăn. Một số ăn hạt giống, săn động vật khác và có cả loài ăn nấm. Tuy nhiên, hầu hết chúng thích đồ ngọt và mật của rệp vừng. Hầu hết những gì các con kiến làm được đều là do bản năng, tức là chúng không suy nghĩ hay tập làm những công việc này. Các con kiến tìm mồi ở khắp nơi, đôi khi cướp của các tổ khác. Việc di chuyển thức ăn của chúng tương đối thuận lợi do có tính tập thể cao, chúng cùng nhau dìu thức ăn về tổ thành từng đàn, theo từng hàng lối nghiêm chỉnh. Thức ăn sẽ được chuyển vào khoang chứa riêng và được dự trữ.