Cấu tạo dạ dày bò

Chào mừng các bạn đến với Viettel AIO! Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo dạ dày bò. Như các bạn đã biết, dạ dày bò có cấu tạo đặc biệt và phức tạp hơn so với các động vật khác như lợn, ngựa… Hãy cùng khám phá các phần cấu tạo của dạ dày bò và vai trò của chúng trong quá trình tiêu hoá thức ăn.

Cấu tạo dạ dày bò

Dạ dày bò bao gồm 4 túi quan trọng: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Trong đó, dạ cỏ là túi to nhất và chiếm 2/3 dung tích của dạ dày. Đây được coi là túi đặc biệt nhất vì hàng loạt phản ứng sinh hoá hóa học diễn ra liên tục ở đây để phân giải và hấp thu thức ăn. Từ thượng vị dạ dày, có rãnh thực quản hình lòng máng chạy qua dạ cỏ, dạ tổ ong và dạ lá sách. Dạ tổ ong nối với dạ cỏ bằng một miệng lớn, và nó gồm nhiều ngăn nhỏ như tổ ong để tăng bề mặt tiếp xúc với thức ăn và giữ vật lạ lại. Dạ lá sách gồm nhiều lá to nhỏ khác nhau như trang sách để dễ ép thức ăn nửa lỏng xuống dạ múi khế. Dạ múi khế có nhiều nếp gấp ở mặt trong để tăng diện tích hấp thụ và có tuyến tiêu hoá như dạ dày đơn của lợn.

Hệ vi sinh vật trong dạ cỏ bò

Trong dạ cỏ bò, tồn tại một hệ vi sinh vật gồm các loại vi khuẩn, protozoa và nấm. Số lượng vi khuẩn trong mỗi ml chất chứa là khoảng 109-1010, với hơn 60 loài đã được xác định. Số lượng vi khuẩn này phụ thuộc vào khẩu phần ăn của bò. Protozoa ít hơn nhiều so với vi khuẩn, chỉ có khoảng 106 trong mỗi ml chất chứa, nhưng vì kích thước lớn hơn, tổng lượng sinh khối tương tự như vi khuẩn. Nghiên cứu về nấm (Fungi) trong dạ cỏ bò mới được tiến hành trong vài chục năm gần đây, và vị trí của chúng trong hệ sinh thái dạ cỏ vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy vậy, một số loài đã được xác định. Mặc dù phần đóng góp của nấm trong tiêu hoá ở dạ cỏ chưa được hiểu rõ, ước tính khoảng 10% tổng sinh khối của vi sinh vật được hình thành do hoạt động của nấm trong điều kiện khẩu phần có nhiều xơ.

Vai trò của hệ vi sinh vật trong dạ cỏ bò rất quan trọng trong việc tiêu hoá thức ăn thô xơ. Hệ vi sinh vật này chuyển thức ăn thô xơ thành các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và dễ hấp thu cho gia súc. Có thể nói, công lao chế biến rơm, cỏ và các loại phụ phẩm thành sữa và thịt ở bò chủ yếu do hệ vi sinh vật phong phú này đảm nhận.

Tiêu hoá thức ăn nhờ hệ vi sinh vật ở bò

Tiêu hoá chất xơ (xenluloz) là một quá trình quan trọng trong tiêu hoá thức ăn ở bò. Xenluloz là màng khó tiêu hoá của tế bào thực vật, chiếm đến 40-50% khối lượng của rơm, cỏ và các phụ phẩm ăn vào. Trong quá trình tiêu hoá, vi khuẩn và thảo trùng phá vỡ màng xenluloz để tạo điều kiện cho vi khuẩn lên men và giải phóng các chất dinh dưỡng khác như tinh bột và đường đạm. Chất xơ cũng được vi khuẩn lên men mạnh, tạo ra các chất khí như CH4, CO2, H2O và các axit béo bay hơi như axit acetic, axit propionic, axit butyric, axit valeric. Các sản phẩm này được hấp thu vào máu qua thành dạ cỏ và tham gia vào quá trình trao đổi chất. Các axit béo bay hơi cũng được hấp thu hoàn toàn qua thành dạ cỏ vào máu, giúp cung cấp năng lượng cho bò hoạt động.

Tiêu hoá tinh bột và chất đường cũng rất quan trọng trong quá trình tiêu hoá thức ăn ở bò. Vi khuẩn và thảo trùng phân giải tinh bột thành polysaccharide và glycozen bằng men amylase. Riêng sự lên men từ từ của tinh bột amilopectin giúp tránh tình trạng đầy hơi và chướng bụng khi bò ăn nhiều cỏ tươi non. Các đường dễ tan như monosaccharide và disaccharide cũng được lên men thành axit béo bay hơi và axit lactic. Việc cho ăn thức ăn có nhiều đường dễ tan và từ từ giúp vi sinh vật hoạt động một cách thuận lợi.

Tiêu hoá protein cũng đóng vai trò quan trọng trong tiêu hoá thức ăn ở bò. Vi sinh vật trong dạ cỏ tiêu thụ các loại protein thực vật ít ỏi và biến chúng thành protein động vật có giá trị dinh dưỡng cao. Hệ vi sinh vật này di chuyển theo dịch thức ăn xuống dạ múi khế và ruột non, chết chủ yếu do môi trường không thích hợp và trở thành nguồn protein động vật cho trâu bò. Nhờ đó, phần lớn protein thực vật trong rơm, cỏ và phụ phẩm được chuyển hóa thành protein vi sinh vật. Phần protein thực vật không được vi sinh vật lên men và chuyển hóa sẽ được đưa xuống dạ múi khế và ruột non để tiêu hoá.

Vi sinh vật trong dạ cỏ còn có khả năng biến các chất chứa nitơ không phải protein thành protein động vật. Vi khuẩn phân giải urê bằng men urease và chuyển thành protein. Sự cân bằng giữa axit acetic, axit propionic và axit butyric cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo ra protein và mỡ sữa.

Việc hiểu rõ về cấu tạo và vai trò của dạ dày bò trong việc tiêu hoá thức ăn sẽ giúp chúng ta đưa ra các phương pháp chăm sóc và dinh dưỡng phù hợp cho bò. Hy vọng rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích. Đừng quên truy cập Viettel AIO để biết thêm chi tiết về sản phẩm và dịch vụ của chúng tôi.